Αίνος: το βουνό ζητάει το σεβασμό μας…!
Αίνος: το βουνό ζητάει το σεβασμό μας…!
Αίνος: το βουνό ζητάει το σεβασμό μας…!
Αίνος: το βουνό ζητάει το σεβασμό μας…!
25 Ιουνίου 2010

Αίνος: το βουνό ζητάει το σεβασμό μας…!

Γιατί πρέπει να προστατευτεί ο Αίνος;

Ο Αίνος, το «Μαύρο Βουνό», όπως το είπαν οι Ενετοί, εξαιτίας του σκούρου χρώματος του ελατοδάσους του, με 1.628 μέτρα υψόμετρο, είναι το ψηλότερο βουνό του Ιονίου (φωτ 1). Aποτελείται από ασβεστολιθικά πετρώματα, που πριν από εκατομμύρια χρόνια βρίσκονταν στον πυθμένα της θάλασσας. H τεκτονική κίνηση της Αφρικανικής Ηπείρου που «πλέει» αργά πάνω στο παχύρρευστο μάγμα της γης και συγκρούεται με την Ευρωπαϊκή, αναδίπλωσε το γήινο φλοιό, καθώς βυθίζεται κάτω από την ευρωπαϊκή τεκτονική «πλάκα», δημιουργώντας τον Αίνο και άλλα βουνά, όπως την Πίνδο και τις Άλπεις. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται. Με άλλα λόγια, ο Αίνος ακόμα «ψηλώνει».

Ο Αίνος, όπως και το γειτονικό «Ρούδι», με 1.050 μέτρα υψόμετρο, καλύπτονται κατά το μεγαλύτερο μέρος από πυκνό δάσος Κεφαλληνιακής ελάτης, με απότομους, σχεδόν γυμνούς από βλάστηση, βράχους ενδιάμεσα. Στις παρυφές κυρίως, αλλά και σε ξέφωτα, βρίσκουμε λιβάδια αλπικού τύπου και αραιή μακία, με συστάδες κράταιγου, ένα είδος δέντρου με κατακόκκινους καρπούς το φθινόπωρο. Το καλοκαίρι, μέσα στον καύσωνα, το τοπίο θυμίζει το μακρινό Βορρά, με δροσιά και ομίχλη, ενώ το χειμώνα το χιόνι φτάνει μέχρι και 3 μέτρα, που σε σκιερές, βορινές πλευρές παραμένει καμιά φορά ως το Μάιο.

Η Κεφαλληνιακή ελάτη είναι είδος ενδημικό της Ελλάδας, υπάρχει δηλαδή μόνον εδώ και πουθενά αλλού στον κόσμο (φωτ 4). Αντίθετα με ό,τι συχνά πιστεύεται, η Κεφαλληνιακή ελάτη δεν υπάρχει μόνο στον Αίνο, αλλά φύεται σε όλη την Κεντρική και Νότιο Ελλάδα: το δάσος της Πάρνηθας για παράδειγμα, αποτελείται από Κεφαλληνιακή ελάτη. Στον Αίνο όμως, λόγω της απομόνωσης από άλλα μέρη, φύεται η καθαρή μορφή, χωρίς υβριδισμούς με άλλα είδη ελάτης, όπως συμβαίνει στην Ηπειρωτική χώρα.

Τελευταία έχει γίνει μεγάλη συζήτηση για το θέμα της προστασίας του Αίνου, που μαζί με το όρος Ρούδι έχουν κηρυχθεί από το 1962 Εθνικός Δρυμός, κυρίως για να προστατευτεί το ελατοδάσος αυτό. Γιατί λοιπόν είναι τόσο σημαντικός ο Αίνος;

Πρώτα απ’ όλα, το δάσος παράγει οξυγόνο και ρυθμίζει το κλίμα – πάντα οι θερμοκρασία είναι χαμηλότερη όπου υπάρχουν δένδρα. Γι’ αυτό και μόνο, τα δάση είναι πολύτιμα. 

Επιπλέον, συγκρατεί με τα φύλλα και τις ρίζες των δέντρων το νερό της βροχής, που απορροφάται από το έδαφος και δεν το αφήνει να φύγει απευθείας στη θάλασσα. Ο Αίνος είναι μια «αποθήκη» νερού πολύ σημαντική για την Κεφαλονιά, και τα τελευταία χρόνια, με την ξηρασία και τις κλιματικές αλλαγές, ακόμα περισσότερο. Όπως γνωρίζουμε, τα άφθονα νερά του αρδεύουν και υδρεύουν το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού.

Πέρα απ’ αυτό, το δάσος προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση. Όπου το δάσος είναι αραιό ή δεν υπάρχει πια, τα ορμητικά νερά της βροχής συμπαρασύρουν το επιφανειακό γόνιμο έδαφος και αφήνουν γυμνό το πέτρωμα. Εκεί που δεν υπάρχει πια έδαφος, δεν αναπτύσσεται ξανά το δάσος, ούτε μπορούμε να καλλιεργήσουμε πια. Έτσι, η ερημοποίηση προχωράει σταδιακά όλο και περισσότερο.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε και τον ουσιαστικό ρόλο του δάσους στον τομέα του τουρισμού και της αναψυχής. Πόσοι από τους κατοίκους πάνε «μια βόλτα στον Αίνο με τα χιόνια» και όχι μόνο; Πόσοι τουρίστες επισκέπτονται το Αίνο κάθε καλοκαίρι;

Και μόνο γι’ αυτά τα πολύ βασικά, το δάσος πρέπει να προστατευτεί. Ωστόσο, πέρα από αυτά, το δάσος του Εθνικού Δρυμού Αίνου – Ρουδίου είναι μοναδικό και από οικολογική άποψη… Πολύ σπάνια σε μεσογειακό νησί βρίσκουμε δάσος από έλατα, μάλιστα μοναδικά στον κόσμο. Η ύπαρξη δύο ειδών δρυοκολάπτη, είδη βασικά κεντροευρωπαϊκά που δεν απαντώνται πουθενά αλλού σε νησί της Μεσογείου, είναι χαρακτηριστική για τον σχεδόν αλπικό χαρακτήρα του δάσους. Δυστυχώς, τον τελευταίο καιρό δεν έχουν παρατηρηθεί δρυοκολάπτες…

Ο Αίνος, σαν καθαρά ορεινή περιοχή, φιλοξενεί και πολλά αρπακτικά. Mπορούμε να δούμε με λίγη τύχη φιδαετούς, χρυσαετούς, μαυροπετρίτες, χρυσογέρακες, σαΐνια, γύπες, κ.α.. Ο ορεινός όγκος, όμως, βρίσκεται ταυτόχρονα και στην μεταναστευτική πορεία των αποδημητικών στο Ιόνιο. Έτσι, παρατηρούνται και διάφορα μεταναστευτικά πουλιά, ακόμα και γερανοί. Δεν λείπουν βέβαια και κοινά είδη, όπως κούκοι, κίσσες, ελατοπαπαδίτσες και πλήθος άλλα μικροπούλια. Ο Αίνος, με τουλάχιστον 40 είδη ορνιθοπανίδας, από τα οποία 25% ανήκει στα απειλούμενα, έχει χαρακτηριστεί περιοχή σημαντική για τα πουλιά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Λόγω της απομόνωσης για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια από την ηπειρωτική Ελλάδα, εκτός της Κεφαλληνιακής ελάτης έχουν εξελιχθεί και διάφορα άλλα ενδημικά φυτά στον Δρυμό: 

τέσσερα είδη/ υποείδη υπάρχουν μόνο στον Αίνο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Ο αγριοπανσές είναι ίσως το πιο γνωστό από αυτά. Επτά είδη/υποείδη είναι ενδημικά, αποκλειστικά του Ιονίου και δεν απαντώνται στην υπόλοιπη Ελλάδα και στον κόσμο, όπως ένα είδος θυμαριού. Συνολικά εννέα είδη είναι ενδημικά της Ελλάδας, όπως ο άσπρος κρόκος και η κυμβαλάρια. Την άνοιξη, τα λιβάδια και τα ξέφωτα πλημμυρίζουν με μαργαρίτες, ανεμώνες και άλλα αγριολούλουδα. Εντυπωσιακότατο είναι το κοκκινωπό υποείδος της παιώνιας «Paeonia mascula russi» και πάνω από 30 είδη ορχιδέας.

Να τονίσουμε εδώ ότι κάποια είδη ορχιδέας απειλούνται με εξαφάνιση, όπως και διάφορα άλλα φυτά (παιώνιες, ενδημικά, κ.α.), που δυστυχώς δεν προστατεύονται λόγω κενών στη νομοθεσία.

Ακόμη, το δάσος δίνει καταφύγιο και τροφή σε μια μικρή αγέλη άγριων αλόγων, πιθανά απογόνων ήμερων αλόγων, που ξέφυγαν πριν από δεκαετίες και προσαρμόστηκαν στις δύσκολες συνθήκες. Αλλά και τα αγιόφιδα, τα «φιδάκια της Παναγίας» ανήκουν στα απειλούμενα είδη.

Συχνά παραβλέπουμε την πανίδα μικρού μεγέθους, όπως τα έντομα, εστιάζοντας σε μεγάλα, εντυπωσιακά ζώα. Όμως, η συντριπτική πλειοψηφία των ειδών στον πλανήτη δεν ανήκει σ’ αυτά. Χωρίς να έχει πλήρως μελετηθεί ακόμα, η μικροπανίδα του Δρυμού είναι επίσης σημαντική. Π.χ., η κάμπια μιας μικρής πεταλούδας ζει ανά την Ελλάδα αποκλειστικά στο κουκουνάρι της Κεφαλληνιακής ελάτης, ενώ άλλα συγγενικά της είδη ζουν στα κουκουνάρια άλλων ειδών ελάτης. Τουλάχιστον άλλο ένα είδος εντόμου είναι ενδημικό του Αίνου και μόνο. Τέτοιες λεπτομέρειες είναι συνήθως άγνωστες, αλλά σημαντικές για να καταλάβουμε την οικολογική σπουδαιότητα της περιοχής!

Σαν συμπέρασμα, να πούμε ότι πέρα από την παραγωγή οξυγόνου, τα αποθέματα νερού και την προστασία από τη διάβρωση και τις πλημμύρες που προσφέρει το ελατοδάσος, είναι και ένα μοναδικό οικοσύστημα για τα Ιόνια νησιά και πολύ σπάνιο για τη νησιωτική περιοχή της Μεσογείου. Προσφέρει το κατάλληλο αλπικού τύπου ενδιαίτημα για μια σειρά από είδη, που αλλιώς δε θα υπήρχαν σε νησί, όπως οι δρυοκολάπτες. Ακόμη, ο Δρυμός είναι η μοναδική «δεξαμενή» Κεφαλληνιακής ελάτης, χωρίς υβριδισμούς. Επιπλέον, έχουν αναπτυχθεί ενδημικά φυτά και ζώα, που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο.

Το 1995, ο Αίνος και το Ρούδι από 700 μέτρα υψόμετρο και άνω, συμπεριλήφθηκαν στις περιοχές «NATURA» της Ελλάδας, τις οικολογικά πολύ σημαντικές περιοχές, για να προστατευτεί το μοναδικό αυτό οικοσύστημα. Η περιοχή NATURA (κωδικός GR2220002), έκτασης 28.500 στρεμμάτων περίπου, ανήκει διοικητικά στους Δήμους Σάμης/ Ελειού-Πρόννων/ Λειβαθούς και στην κοινότητα Ομαλών. Το 2003, συστάθηκε ο «Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Αίνου – Ρουδίου», ως το υπεύθυνο όργανο για κάθε επιμέρους τομέα της διαχείρισης του Δρυμού, όπως είναι η φύλαξη, η ενημέρωση του κοινού, η έρευνα, οι μελέτες και η εφαρμογή τους, η επάνδρωση με προσωπικό, κ.ά.

Τελευταία, έχει προταθεί μια περιφερειακή ζώνη γύρω από τον ήδη προστατευόμενο πυρήνα του Δρυμού, με στόχο να αποκλειστούν εντατικές ανθρώπινες δραστηριότητες πολύ κοντά του και να προστατευτεί καλύτερα. Η περιφερειακή ζώνη δεν επεμβαίνει καθόλου στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά ρυθμίζει τις χρήσεις γης, ώστε να μη μπορούν για παράδειγμα να δημιουργηθούν τεράστιες βιομηχανικές ή τουριστικές μονάδες δίπλα στο Δρυμό. Άλλα θέματα, όπως η κτηνοτροφία κ.α. μπορούν να ρυθμιστούν με διαβούλευση και προτάσεις από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως γίνεται παντού στον κόσμο.

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;

Έχoυμε όλοι μας ακούσει τι απαγορεύεται μέσα στον Εθνικό Δρυμό και τι πρέπει να αποφεύγουμε. Ας συνοψίσουμε άλλη μια φορά τα βασικά:

Δεν πρέπει να ανάβουμε φωτιές, να αφήνουμε τα σκουπίδια μας εδώ κι εκεί και να δημιουργούμε άσκοπα θόρυβο, διώχνοντας την πανίδα από φωλιές και πεδία τροφής. Αρκετός θόρυβος υπάρχει γύρω μας, παντού και συνεχώς. Δεν πρέπει επίσης να κόβουμε ή να ξεριζώνουμε φυτά. Ας αφήσουμε τους τελευταίους αγριοπανσέδες και τις ορχιδέες να πολλαπλασιαστούν.

Δεν πρέπει να κυνηγάμε είδη την εποχή που απαγορεύεται, ώστε να προλάβουν να γεννήσουν και τα μεταναστευτικά να ξεκουραστούν και να τραφούν και τα σπάνια είδη καθόλου. Το κυνήγι μπορεί να τους δώσει τη χαριστική βολή και τότε τι θα απομείνει για κυνήγι; Μπορούμε να κυνηγήσουμε τα είδη που επιτρέπεται ή και να τα «κυνηγήσουμε» με τη φωτογραφική μας μηχανή, που ίσως είναι αρκετά πιο δύσκολο.

Δεν πρέπει να βόσκουν κοπάδια μέσα στον Δρυμό: τα κοπάδια κατατρώγουν τα μικρά έλατα και δεν τα αφήνουν να μεγαλώσουν κανονικά. Το δάσος σιγά-σιγά γερνάει και τα παλιά δέντρα δεν αντικαθίστανται από νέα έλατα.

Τέλος, να συμμετέχουμε στις διαβουλεύσεις και στις προτάσεις για να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα για την προστασία και διατήρηση του Δρυμού.

Ακόμη, ας διαφυλάξουμε από μόνοι μας τα σπάνια φυτά και ζώα, τους θησαυρούς του τόπου μας, που θεσμικά δεν προστατεύονται λόγω κενών στη νομοθεσία. Πέρα από όλα τα άλλα, ας μην ξεχνάμε ότι είναι και σημαντικό κομμάτι του τουριστικού προϊόντος.

Όμως, δε φτάνουν όλα αυτά. Τα προβλήματα είναι πολλά και σύνθετα. Να μην βόσκουν στον Δρυμό τα κοπάδια. Ναι, αλλά κάπου πρέπει να πάνε. Ή θα σβήσει η κτηνοτροφία; 

Ούτε αυτό το θέλουμε βέβαια. Πρέπει να βρεθεί εφαρμόσιμη εναλλακτική λύση, σε συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους. Και εδώ η συμμετοχή όλων είναι απαραίτητη.

Αν θέλουμε να έχουμε νερό, οξυγόνο και γόνιμο έδαφος, αετούς, ελατοδάσος, ορχιδέες και πεταλούδες, θα πρέπει να συμμορφωθούμε με κάποιες απαραίτητες ρυθμίσεις και να το απαιτήσουμε και από τους γύρω μας, που δεν μπορούν να μας στερούν τα κοινά αγαθά, όπως -με βάση το Σύνταγμα της χώρας- είναι το φυσικό περιβάλλον. Αν αφήνουμε τα πράγματα στη μοίρα τους, είμαστε ασφαλώς κι εμείς συνυπεύθυνοι για τα επακόλουθα.

Κείμενα – Παρουσίαση: Αλίκη Πάνου
Βιολόγος – περιβαλλοντολόγος
Αρχιπέλαγος – περιβάλλον και ανάπτυξη

 
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΡΧΕΙΟ

Σάββατο βράδυ @ MY WAY CLUB [28.12.2019]

Ακόμη ένα Σαββατόβραδο γέμισε το My Way από κόσμο γεμάτο κέφι και τρελή διάθεση για χορό! Ρίξτε μ…

«ΤΟ ΣΠΑΡΤΟ» σας προσκαλεί σε εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου, στα Σπαρτιά

Στην εκδήλωση που θα πραγματοποιήσει το Σάββατο 4 Ιανουαρίου 2020 και ώρα 19:00 στην αίθουσα…

Μια θύμηση για τον μακαριστό πρωτοπρεσβύτερο και λαμπρό επιστήμονα π. Γεώργιο Μεταλληνό

γράφει ο Σωτ. Γαλανός Τα ακόλουθα λόγια της γραφή μου ας είναι από καρδιάς για τον αγαπητό μας σ’…

Νίκη επί του Προμηθέα ΄14 στην Πάτρα και πρόκριση στις 8 καλύτερες ομάδες της Α΄ Κατηγορίας για τους Εφήβους του Α. Σ. Κεφαλονιά

Ο Α.Σ. Κεφαλονιά μπορεί να περηφανεύεται για άλλη μια χρονιά για την πρόοδο των αναπτυξιακών…

Λύκειο Ελληνίδων – Το στόλισμα της «Αγιοβασιλίτσας»

Σε κλίμα ευφρόσυνο, με πολλά παραδοσιακά κεράσματα και ευχές, πραγματοποιήθηκε , 29 Δεκέμβρη…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Τελετή έναρξης 1ου Διεθνούς τουρνουά «Argostoli Greek Para Open 2022» @Αργοστόλι [29.09.2022]
29 Σεπτεμβρίου 2022

Τελετή έναρξης 1ου Διεθνούς τουρνουά «Argostoli Greek Para Open 2022» @Αργοστόλι [29.09.2022]

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Πέμπτης 29 Σεπτεμβρίου η τελετή έναρξης του 1ου Διεθνο…
Έκθεση της Καλλιτέχνιδας κι Εκπαιδευτικού DENIZ SAK
29 Σεπτεμβρίου 2022

Έκθεση της Καλλιτέχνιδας κι Εκπαιδευτικού DENIZ SAK

Έκθεση της Καλλιτέχνιδας κι Εκπαιδευτικού DENIZ SAK.  Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου και ώρα …
Κατάθεση στεφάνων στο Ιταλικό Μνημείο της Μεραρχίας Acqui [27.09.2022]
27 Σεπτεμβρίου 2022

Κατάθεση στεφάνων στο Ιταλικό Μνημείο της Μεραρχίας Acqui [27.09.2022]

Σήμερα το πρωί τέθηκε το ετήσιο μνημόσυνο προς τιμή των αξιωματικών και στρατιωτών της Ιταλίας …
Έρχεται το 1ο Διεθνές Τουρνουά Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης ΑμεΑ 2022 στο Αργοστόλι
27 Σεπτεμβρίου 2022

Έρχεται το 1ο Διεθνές Τουρνουά Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης ΑμεΑ 2022 στο Αργοστόλι

Την Πέμπτη 29 Σεπτεμβρίου και ώρα 20.30 στην πλατεία Παναγή Βαλλιάνου στο Αργοστόλι θα πραγματοπ…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Εμπόριο πέτρας & οικοδομικών υλικών «Konesha H. Hashan»
21 Σεπτεμβρίου 2022

Εμπόριο πέτρας & οικοδομικών υλικών «Konesha H. Hashan»

H επιχείρηση του Κonesha H. Hashan, παρέχει: λιθοδομή, εμπόριο πέτρας και οικοδομικών υλικών. Υ…
Χρειάζεσαι πιστοποίηση γνώσεων υπολογιστή για το δημόσιο ή οποιαδήποτε άλλη δουλειά; Μην καθυστερείς!!
13 Σεπτεμβρίου 2022

Χρειάζεσαι πιστοποίηση γνώσεων υπολογιστή για το δημόσιο ή οποιαδήποτε άλλη δουλειά; Μην καθυστερείς!!

Οι εγγραφές ξεκίνησαν εδώ στο Αργοστόλι, Μίνωος & Ασκληπιού 7 (Πλατεία Αγίου Σπυρίδωνα), Exc…
Νέα συλλογή στρωμάτων Candia – Προσφορές Σεπτέμβριος 2022
10 Σεπτεμβρίου 2022

Νέα συλλογή στρωμάτων Candia – Προσφορές Σεπτέμβριος 2022

Ανακάλυψε τις νέες συλλογές στρωμάτων Candia με έκπτωση έως 40% The I…
Απογευματινός καφές στο «19_61 coffe n’ more»
6 Σεπτεμβρίου 2022

Απογευματινός καφές στο «19_61 coffe n’ more»

H ομάδα του kefalonitis επισκέφθηκε το κατάστημα «19_61 coffe n’ more » για έναν απογευματινό κ…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
KEFALONITIS Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά

Copyright © 2002 - 2022 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

dial.design