Η ορθογραφία της λέξης Κεφαλονιά
Η ορθογραφία της λέξης Κεφαλονιά
Η ορθογραφία της λέξης Κεφαλονιά
Η ορθογραφία της λέξης Κεφαλονιά
19 Μαρτίου 2010

Η ορθογραφία της λέξης Κεφαλονιά

Περί Ορθογραφίας της λέξεως «ΚΕΦΑΛ(Λ)0(Ω)ΝΙΑ»

Έχει αναπτυχθεί τελευταία μια συζήτηση -γενικώς- για την ορθογραφία της λέξης «ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ». Ας διαβάσουμε όμως ποιά είναι η σωστή ορθογραφία της. Αναδημοσιεύουμε από το περιοδικό ΟΔΥΣΣΕΙΑ 2003 ένα άρθρο του Διον. Ζακυνθινού το οποίο δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίς Κεφαλλήνων αρ. 1/15.4.1928». Ελπίζουμε να λύνει πολλές απορίες.

Οι μεταχειριζόμενοι τον δημωδέστερον τύπον του ονόματος της νήσου Κεφαλληνίας «Κεφαλονιά» συνηθίζουν να γράφουν το -λο- δια του -ω-, ουχί δε δια του -ο-, ως είναι το ορθόν. Προτού προσπαθήσωμεν να αποδείξωμεν το σφαλερόν της γραφής δια του -ω- και το ορθόν δια του -ο-, θα προτάξωμεν ολίγας γραμμάς περί των μνημείων εις τα οποία απαντάται ο δημώδης ούτος τύπος.

Ο δημώδης νυν τόπος Κεφαλονία, απαντάται το πρώτον παρά Πλινίω (4,12,19) έπειτα δε και εν τοις «Γοτθικοίς» του Προκοπίου (3,40 Ponn) και δη εν τω ακολουθώ χωρίω: «και Αρταβάνης δε ου πολλώ ύστερον εν Κεφαλωνία γενόμενος…» Τα δυο ταύτα χωρία είνε τα αρχαιότερα. Πολυτιμότερον όμως δια την μελέτην του ονόματος και γενικώς την ιστορίαν της νήσου, είναι μολυβδόβουλλον ου Θ’ λήγοντος αιώνος, δημοσιευθέν υπό του μεσσαιωνοδίφου Κ.Ι. Ζησίου(1), του οποίου το κείμενον έχει ως εξής:

«Πάτερ ο Θεός ημώ(ν)
βοήθη τω σω δούλ(ω)
Στ… τω βασιλικώ σπα(θαρ)ίω
κε στρο(τ)ηγώ Κεφαλωνία»(2)

Ως παρατηρεί ο αναγνώστης κοινή γραφή εις τα μνημονευθέντα ταύτα χωρία είναι η δια του -ω-. Η τοιαύτη όμως γραφή, εάν τεθεί εις την κρίσιν της γλωσσολογίας, θα φανεί ανυπόστατος, διότι είναι ανύπαρκτος εν τη Ελληνική γλώσση της μεταγενεστέρας περιόδου, τοιαύτη τροπή του -η-εις -ω-. Φωνητικός άρα λόγος, ουδείς υπάρχει και αλλαχού δέον να ζητηθή η αιτία της μεταβολής του φθόγγου -η- εις -ο-.

Ο κ. Γεώργιος Χατζιδάκις, προσπαθών να ερμηνεύση και αλλάς παραλλήλους τροπάς, ως π.χ. Μονεμβασία-Μονοβασία, προσπαθεί να εξήγηση τους τούτους ως εξής:

«Πολλάκις συμβαίνει ώστε, και απλή λέξις να εκληφθή ως σύνθετος ή και ως άλλως σύνθετος και τότε θα λαβή ο εν τη υποτοπασθείση συναρμογή πρβλ. αροθυμώ = ραθυμώ,… Κεφαλλονιά…»(3). Παραδέχεται δηλ. ο κ. Χατζιδάκις, ότι ο λαός θεωρήσας την λέξιν «Κεφαλλωνίαν» ως σύνθετον, εσχημάτισε νεώτερον τύπον, εφαρμόσας τον γλωσσικόν νόμον των κατά παράταξιν σχησυνθέτων ονομάτων (π.χ. αμπέλια-χωράφια -αμπελοχώραφα κ.λ.π.). Η ερμηνεία αυτή, ήθελε είναι πιθανή, εάν η κατά τα φαινόμενα δευτέρα της συνθέσεως λέξις έδιδε οπωσδήποτε λογικήν τινά έννοιαν.

Πολύ πιθανώτερον φαίνεται ότι ο τύπος εσχηματίσθη κατ’ αναλογίαν προς άλλα τοπωνυμικά εις «-ονία» λήγοντα ως π.χ. Πελαγονία, Παφλαγονία, κ.λ.π. Τοιούτοι αναλογικοί σχηματισμοί είναι συνήθεις εν τη νεοελληνική γλώσση, και δεν θα ήτο άστοχος η δευτέρα αυτή ερμηνεία.

Όσον δ’ αφορά το ζήτημα της δια των δυο -λλ- ή ενός, γραφής, έχομεν να παρατηρήσωμεν ότι εις τα αρχαία χειρόγραφα και εις το μέτρο των Ομηρικών επών απαντώνται δυο -λλ-. Ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης θέλων (4) να ερμηνεύσει το πράγμα, λέγει ότι εγράφη κατ’ αρχάς ούτω δια να διασταλεί ο τύπος του εθνικού «Κεφαλλήν» από της αιτιατικής του προσηγορικού «κεφαλήν». Εννοείται η λογία αύτη ερμηνεία είναι εύρεσις εκ των υστέρων ουδεμία έχουσα σχέσιν προς την αλήθειαν. Το ζήτημα πάντως δεν έχει λυθεί οριστικώς, η δε εμφάνισις των δυο -λλ- είναι αδικαιολόγητος εάν πράγματι το όνομα της νήσου προήλθεν εκ του «Κεφάλου» ως μυθολογείται. Δια τούτο και η γραφή δια του ενός -λ- προσκρούει μεν εις την αρχαίαν παράδοσιν, δεν είναι όμως πλημμελής.

Οπωσδήποτε η δια του -ω- γραφή της συλλαβής -λο- είναι εσφαλμένη, διότι αντίκειται προς τους νόμους της νέας ελληνικής, πρέπει δε να γράφεται δια του -ο- δι ους λόγους ανεπτύξαμεν ανωτέρω.

Σημειώσεις:
(1). Κεφαλληνίας Χρ. Αρχαιότητες εν περιοδικώ «Αρμονία» Α 1900/ σελ. 228
(2). Το μολυβδόβουλλον τούτο είναι και από ιστορικής απόψεως πολυτιμότατον, διότι λύει την παρά Κωνσταντίνο) τω Πορφυρογέννητο) αντίφασιν περί του αν η Κεφαλληνία υπήρξε θέμα κατά τον θ’ αιώνα ως κε’ (Πρόλ. Κωνσταντόπουλου, εν Αρμονία, 1900, σελ. 248 ε)
(3). Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά τ. Α’ σελ. 245 πρβλ. και Β’ σελ. 403
(4). Παρεκβολαί εις Διονυσίου Περιήγησιν στ. 431. Προβλ. και Α. Μηλιαράκη, Γεωγραφία Κεφαλληνίας σελ. 217.
Εφημερίς των Κεφαλλήνων αρ. 1/15.4.1928
Το παρόν κείμενο έχει δημοσιευτεί σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά, από όπου και προέρχεται.

Κείμενο: Διον. Ζακυνθηνός

  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΡΧΕΙΟ

Σάββατο βράδυ @ MY WAY CLUB [28.12.2019]

Ακόμη ένα Σαββατόβραδο γέμισε το My Way από κόσμο γεμάτο κέφι και τρελή διάθεση για χορό! Ρίξτε μ…

«ΤΟ ΣΠΑΡΤΟ» σας προσκαλεί σε εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου, στα Σπαρτιά

Στην εκδήλωση που θα πραγματοποιήσει το Σάββατο 4 Ιανουαρίου 2020 και ώρα 19:00 στην αίθουσα…

Μια θύμηση για τον μακαριστό πρωτοπρεσβύτερο και λαμπρό επιστήμονα π. Γεώργιο Μεταλληνό

γράφει ο Σωτ. Γαλανός Τα ακόλουθα λόγια της γραφή μου ας είναι από καρδιάς για τον αγαπητό μας σ’…

Νίκη επί του Προμηθέα ΄14 στην Πάτρα και πρόκριση στις 8 καλύτερες ομάδες της Α΄ Κατηγορίας για τους Εφήβους του Α. Σ. Κεφαλονιά

Ο Α.Σ. Κεφαλονιά μπορεί να περηφανεύεται για άλλη μια χρονιά για την πρόοδο των αναπτυξιακών…

Λύκειο Ελληνίδων – Το στόλισμα της «Αγιοβασιλίτσας»

Σε κλίμα ευφρόσυνο, με πολλά παραδοσιακά κεράσματα και ευχές, πραγματοποιήθηκε , 29 Δεκέμβρη…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Κατάθεση στεφάνων στο Ιταλικό Μνημείο της Μεραρχίας Acqui [27.09.2022]
27 Σεπτεμβρίου 2022

Κατάθεση στεφάνων στο Ιταλικό Μνημείο της Μεραρχίας Acqui [27.09.2022]

Σήμερα το πρωί τέθηκε το ετήσιο μνημόσυνο προς τιμή των αξιωματικών και στρατιωτών της Ιταλίας …
Έρχεται το 1ο Διεθνές Τουρνουά Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης ΑμεΑ 2022 στο Αργοστόλι
27 Σεπτεμβρίου 2022

Έρχεται το 1ο Διεθνές Τουρνουά Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης ΑμεΑ 2022 στο Αργοστόλι

Την Πέμπτη 29 Σεπτεμβρίου και ώρα 20.30 στην πλατεία Παναγή Βαλλιάνου στο Αργοστόλι θα πραγματοπ…
Πρόγραμμα Erasmus με θέμα «Risk Impact Zone Environment» στο 2ο Λύκειο Αργοστολίου
26 Σεπτεμβρίου 2022

Πρόγραμμα Erasmus με θέμα «Risk Impact Zone Environment» στο 2ο Λύκειο Αργοστολίου

Σήμερα το πρωί το 2ο Λύκειο Αργοστολίου υποδέχτηκε, εκπαιδευτικούς και μαθητές των συνεργαζόμενω…
Το Κέντρο Κοινότητας Δήμου Σάμης διοργανώνει ημέρα δράσης «STREETWORK» στην Αγία Ευφημία
26 Σεπτεμβρίου 2022

Το Κέντρο Κοινότητας Δήμου Σάμης διοργανώνει ημέρα δράσης «STREETWORK» στην Αγία Ευφημία

Ημέρα Τετάρτη 28.09.2022 και ώρα 11.00 π.μ., το Κέντρο Κοινότητας του δήμου Σάμης,θα βρίσκεται σ…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Εμπόριο πέτρας & οικοδομικών υλικών «Konesha H. Hashan»
21 Σεπτεμβρίου 2022

Εμπόριο πέτρας & οικοδομικών υλικών «Konesha H. Hashan»

H επιχείρηση του Κonesha H. Hashan, παρέχει: λιθοδομή, εμπόριο πέτρας και οικοδομικών υλικών. Υ…
Νέα συλλογή στρωμάτων Candia – Προσφορές Σεπτέμβριος 2022
10 Σεπτεμβρίου 2022

Νέα συλλογή στρωμάτων Candia – Προσφορές Σεπτέμβριος 2022

Ανακάλυψε τις νέες συλλογές στρωμάτων Candia με έκπτωση έως 40% The I…
Απογευματινός καφές στο «19_61 coffe n’ more»
6 Σεπτεμβρίου 2022

Απογευματινός καφές στο «19_61 coffe n’ more»

H ομάδα του kefalonitis επισκέφθηκε το κατάστημα «19_61 coffe n’ more » για έναν απογευματινό κ…
Στο βιβλιοπωλείο «Κύβος» θα βρείτε ό,τι χρειάζεστε για την νέα σχολική χρονιά
1 Σεπτεμβρίου 2022

Στο βιβλιοπωλείο «Κύβος» θα βρείτε ό,τι χρειάζεστε για την νέα σχολική χρονιά

Το βιβλιοπωλείο «Κύβος» καλωσορίζει τη νέα σχολική χρονιά με μία μεγάλη ποικιλία από πρωτότυπα σ…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
KEFALONITIS Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά

Copyright © 2002 - 2022 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

dial.design