Skip to main content
Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός: Ο  κεφαλονίτικος  Απρίλης
Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός: Ο  κεφαλονίτικος  Απρίλης
Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός: Ο  κεφαλονίτικος  Απρίλης
Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός: Ο  κεφαλονίτικος  Απρίλης
31 Μαρτίου 2023

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός: Ο  κεφαλονίτικος  Απρίλης

 Ο  Απρίλιος είναι ο τέταρτος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου  και πήρε το όνομά του από το λατινικό ρήμα  eperio, που σημαίνει ανοίγω, επειδή το μήνα αυτόν ανοίγουν  τα πάντα: τα άνθη, τα δένδρα, ο καιρός, η πλάση όλη. Αυτός ο  μήνας είναι αφιερωμένος στη θεά Αφροδίτη. Την τιμούσαν τον Απρίλη  οι γυναίκες, κάθε 1η   του μήνα,  με ποικίλες  τελετές, χρησιμοποιώντας διάφορα λουλούδια, ιδιαιτέρως
μυρσίνες.
          Την πρωταπριλιά όπως είναι γνωστό,  όλοι το έχουμε για καλό να λέμε ψέματα.
Έχουν γραφτεί πάρα πολλά γι’ αυτό το θέμα  και κάθε τόπος δίνει και τη δική του εξήγηση. Στην Ελλάδα, σε πολλά μέρη πιστεύουν, πως, όταν ξεγελάς κάποιον την ημέρα αυτή, φέρνεις καλό στη φύση και βοηθάς να βγουν οι καρποί της.
          Το  έθιμο δεν φαίνεται σύμφωνα με τους λαογράφους, να είναι ελληνικό ή να έχει ρίζα αρχαιοελληνική. Πιθανότατα μας ήλθε από τη Γαλλία  το 16 ο αιώνα  και εκεί κληρονομήθηκε από κάπου αλλού. Για το ψέμα της πρωταπριλιάς λένε πως δημιουργήθηκε πάνω στο πείραγμα που έκαναν οι Γάλλοι νεοημερολογίτες  ενάντια στους Γάλλους παλαιοημερολογίτες. Οι πρώτοι που είχαν δεχτεί το νέο ημερολόγιο πείραζαν τους δεύτερους, που δεν ήθελαν να το δεχτούν, στέλνοντάς τους ψεύτικα πρωτοχρονιάτικα δώρα. Επίσης, προσπαθούσαν να τους γελάσουν  και να τους κοροϊδέψουν, λέγοντας τους διάφορα ψέματα. Βέβαια, υπάρχουν και άλλες παραδόσεις και ερμηνείες για το έθιμο της ψευτιάς και του πειράγματος, που ποικίλουν από τόπο σε τόπο.
          Στις κεφαλονίτικες παροιμίες  ο Απρίλης έρχεται σε αντιπαράθεση, σε σύγκριση θα λέγαμε καλύτερα  με τον Μάιο  και φαίνεται πως έτσι ο ένας μήνας συμπληρώνει τον άλλον. Οι παροιμίες που θα αναφερθούν εδώ, είναι από το βιβλίο του (Δημητρίου Λουκάτου, Κεφαλονίτικες παροιμίες, 1952, Αθήνα,) και από τη συλλογή του Ευάγγελου Μακρή, καθώς και από τις αναφορές του ιστοριοδίφη Ηλία
Τσιτσέλη.
          Στη Λειβαθώ λένε:
«Απρίλης γρίλης, τιναχτοκοφινίδης»
, που θέλει να πει η φτιαχτή λέξη «γρίλης»  πως υπάρχει γρίνια  τον Απρίλη. Το ψωμί είναι λίγο και τινάζουν τα κοφίνια μήπως και βρουν τίποτα μέσα.  Από την  ίδια περιοχή και η ακόλουθη παροιμία , «Απρίλης –Μάης, τα κουκιά μεστώνουν», που εννοεί πως από τον ένα μήνα στον άλλον τα κουκιά γίνονται.
          Στην Παλική, που η γεωργία έπαιζε σπουδαίο ρόλο και γι’ αυτό οι παροιμίες αναφέρονται σε θέματα τρύγου, θερισμού και λαδιού.  «Ο Μάης  για τον Τρυγητή, κι’ ο Απρίλης  για το θέρο»  και η άλλη  «Τ’ Απριλιού κάθε σταλαματιά  νερό, είναι βαρέλι λάδι», δηλαδή είναι ευεργετική η  απριλιάτικη βροχή.  Επίσης  στην Παλική και σε άλλα μέρη του νησιού λένε:  «Τον Απρίλη σκάλιζε και το Μάη δειάφιζε».
          Ο λαός  πιστεύει πως ο καιρός τον Απρίλιο σταθεροποιείται γύρω στις 18 του μηνός, γι’ αυτό υπάρχουν παροιμίες και εκφράσεις που λένε πως :  «Το Μάρτη ξύλα φύλαγε, μην κάψει τα παλούκια, και τ’ Απριλιού τις δεκοχτώ, μην κάψει τα καρούλια»,  εννοεί τα καρούλια του αργαλειού.
          Το μήνα αυτόν ως συνήθως πέφτει το Πάσχα. Στη μεγάλη αυτή εορτή της Χριστιανοσύνης υπάρχουν λαϊκά έθιμα  που ποικίλουν από μέρος σε μέρος, όπως  «το Κάψιμο του Ιούδα»  που το συναντάμε στα Μονοπολάτα, στο Λουρδά και σε άλλα μέρη του  νησιού. Βέβαια  το Πάσχα είναι κινούμενη εορτή και έτσι τα  δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα  μπορούν να «πέσουν» μέσα και στο Φλεβάρη. Τις 23 του μήνα αυτού γιορτάζει ο   Άγιος Γεώργιος, ο  Μεγαλομάρτυρας, που  τιμάται πανελληνίως με εκδηλώσεις τόσο θρησκευτικές όσο και λαογραφικές, με αθλητικούς αγώνες και με διάφορα δρώμενα.
          Ο Απρίλης  αναφέρεται εκτενώς μέσα στην κεφαλονίτικη ποίηση και λογοτεχνία για τις ομορφιές της φύσης του και τις γιορτές που περικλείει.
          Αυτόν το μήνα έχουν και οι κυνηγοί το «ξεκίνημά» τους και φυσικά το τραγούδι τους με τίτλο « Ο Κυνηγός» σε στίχους και μελοποίηση του  Μίμη Στελλακάτου  (Δημητρίου Στελλακάτου). Θεωρείται δε από τα ωραιότερα κεφαλονίτικα έντεχνα άσματα, που δυστυχώς δεν τραγουδιέται στις μέρες μας από τις κεφαλονίτικες χορωδίες. (βλ.  Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός- Λαμπρογιάννης  Πεφάνης «Λόγια Κεφαλληνιακή Μούσα» τ.  2ος,  Έργα Κεφαλλήνων συνθετών 19ου και 20ου αιώνα, Έκδοση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ, 2016).


Τραλαλα- τραλαλα…
Απρίλης είναι γύρω μας
κι’ η όστρια φυσάει
μεσ’  τα ασημένια λιόκλαρα
τη μυρωμένη αυγή.
Ας ανεβούμε ολόχαροι
στ’ αντικρινό το πλάι
πολλά τρυγόνια θα βρούμε
τη σημερινή αυγή.
Λίγο ψωμί στο χέρι μας
κι αν βιάσουμε το δρόμο

το βράδυ θα γυρίσουμε
γελαστή καρδιά.
Εμπρός με τα τουφέκια μας
το σάκκο μας στον ώμο
κι ακούω ένα φτερούγισμα
μεσ’ (σ)τα πυκνά κλαδιά.
Μμμμ
Δες πως έρχονται απ’ του γιαλού τα μέρη,
και τ’ άψυχα τη μοίρα τους κανένα δεν την ξέρει.
Μμμμ
Στ’ αγέρι το ολόδροσο γεμάτο απ’ χαρά,
εδώ πως θέ ν’ αφήσουν για πάντα τα φτερά.

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

«Στης Πλάκας τις ανηφοριές»

Δύο ξεχωριστές συναυλίες αφιερωμένες στις αγαπημένες καντάδες και στο αθηναϊκό αστικό τραγούδι. …

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκαν οι ετήσιες εξετάσεις της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χορού I.D.O.

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν οι ετήσιες εξετάσεις της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Χορού I.D.O…

Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 26 Μαΐου

Σήμερα Κυριακή 26 Μαΐου 2024 είναι του Παραλύτου, του Αγίου Αλφαίου, του Αγίου Κάρπου του Αποστό…

Οι επιστήμονες εκδίδουν ανησυχητική ενημέρωση για τον επικίνδυνο παγετώνα της «Ημέρας της Κρίσεως» στην Ανταρκτική

Εάν ο τεράστιος όγκος του πάγου λιώσει εντελώς, θα προκαλέσει άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατ…

New in & out: Ποιες είναι οι νέες αφίξεις στο Netflix και τι θα αφαιρεθεί από την πλατφόρμα αυτόν Ιούνιο

Οι προσθήκες του νέου μήνα καταφθάνουν στο Netflix, αλλά μαζί τους θα αποχωριστούμε και μερικά c…

ΔΥΠΑ: 31.500 θέσεις εργασίας σε έξι επιδοτούμενα προγράμματα – Πώς μπορείτε να κάνετε αίτηση

Περισσότερες από 31.000 θέσεις εργασίας προσφέρουν τα έξι προγράμματα που υλοποιεί αυτ…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

26 Μαΐου 2024

Π.Σ. «Το Σπάρτο»: Καλώς ανταμωθήκαμε και πάλι [26.05.2024]

Μετά από ένα δύσκολο χειμώνα σήμερα στην παραλία Σπαρτιών τον Κλιματσιά ο Πολιτιστικός Σύλλογος …
23 Μαΐου 2024

Αλιευτικός Τουρισμός – Έρευνα & Ανάπτυξη: Ένα τριήμερο δράσεων στην Κεφαλονιά!

Η Τουριστική Επιτροπή του Δήμου Αργοστολίου σε συνεργασία με τη ΓενικήΓραμματεία Τουριστικής Πολ…
23 Μαΐου 2024

Συναυλία στον Καθολικό Ναό Αγίου Νικολάου Κεφαλονιάς «Στον Παράδεισο έχω σημαδέψει ένα νησί…»

Συναυλία στον Καθολικό Ναό Αγίου Νικολάου Κεφαλονιάς “Στον Παράδεισο έχω σημαδέψει ένα νησί…..
23 Μαΐου 2024

O Κεφαλονίτης chef Γιώργος Αντωνέλλος πάει την γαστρονομίας της Κεφαλονιάς στοMakedonia Palace!

O Κεφαλονίτης chef Γιώργος Αντωνέλλος πάει την πλούσια κουζίνα της Κεφαλονιάς στοSalonika Restau…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ευρωεκλογές 2024: Ποιοι εξαιρούνται και τι ποινή προβλέπεται για όσους δεν ψηφίσουν
23 Μαΐου 2024

Ευρωεκλογές 2024: Ποιοι εξαιρούνται και τι ποινή προβλέπεται για όσους δεν ψηφίσουν

Αντίστροφα μετράει ο χρόνος για τη διεξαγωγή των Ευρωεκλογών 2024 την Κυριακή 9 Ιουνίου. Η διαδι…
Ταξιδεύοντας με τις γεύσεις του «Wokinn» [17.05.2024]
17 Μαΐου 2024

Ταξιδεύοντας με τις γεύσεις του «Wokinn» [17.05.2024]

Εάν δεν έχεις δοκιμάσει τα λαχταριστά πιάτα του Wokinn νομίζουμε πως ήρθε η στιγμή να τρέξεις……
Στο κατάστημα «Loukoumania» θα βρεις λαχταριστά γλυκίσματα
2 Μαΐου 2024

Στο κατάστημα «Loukoumania» θα βρεις λαχταριστά γλυκίσματα

Καθώς μπαίνει το Πάσχα τείνουμε όλοι να αναζητούμε πιο έντονα γλυκές λιχουδιές, το κατάστημα Lou…
Πασχαλινά γλυκίσματα από τον φούρνο «Τρίτη Γενιά»
2 Μαΐου 2024

Πασχαλινά γλυκίσματα από τον φούρνο «Τρίτη Γενιά»

Τσουρέκια απλά ,γεμιστά με Μπουένο , σοκολάτα , κάστανο , σοκολάτα μπανάνα ,λευκή σοκολάτα , έρε…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU