Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά
08/10/2011

Κωνσταντίνος και Ιουλία Παρθένη

Ο Κωνσταντίνος Παρθένης, γεννήθηκε στην Αλεξανδρεια της Αιγύπτου στις 10 Μαΐου του 1878. Ο πατέρας του Νικόλαος, καπνέμπορος τῷ επάγγελμα, ήταν αιγυπτιώτης με αγγλική υπηκοότητα και η μητέρα του ήταν Ιταλίδα, το γένος Ceresuoli.

Ο Κωνσταντίνος Παρθένης, από μικρός, είχε δείξει την κλίση του στη ζωγραφική, το ενυπόγραφο έργο του “Νερόμυλος”, το είχε ήδη δημιουργήσει σε ηλικία 14 ετών. Το 1895 τον βρίσκει φοιτητή στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης. Στην πόλη της Βιέννης θα παραμείνει μέχρι το 1903, συμμετέχοντας σε εκθέσεις εκεί. Από τη Βιέννη θα στήλει και την πρώτη του συμμετοχή σε έκθεση ζωγραφικής στην Ελλάδα το 1900.



Το 1903 επέστρεψε στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στο νησί του Πόρου, όπου ασχολήθηκε με την αγιογραφία. Το Δεκέμβρη, πια του 1907 μετέβη στο Κάιρο όπου συνέχισε να συμμετέχει σε εκθέσεις ζωγραφικής, να αγιογραφεί και να ενεργοποιείται σε συλλόγους Ελλήνων της Αιγύπτου. 

Στις 30 Απριλίου του 1909 θα βρεθεί στο Αργοστόλι όπου και τελέσει το γάμο του με την Ιουλία Βαλσαμάκη, με την οποία είχε γνωριστεί κατά την παραμονή του στο νησί του Πόρου (άλλες πηγές τοποθετούν την γνωριμία τους στην Ιταλία), την ίδια μέρα στην ίδια εκκλησία του αγίου Νικολάου παντρεύτηκε και η, αδελφή της Ιουλίας, Εσμεράλδα (Άντα) Βαλσαμάκη.

Η Ιουλία Βαλσαμάκη, γεννημένη στις 18 Απριλίου του 1881, είχε καταγωγή εξόχως αριστοκρατική, που το 1428 γράφτηκe στο libro d'oro, επίσης η οικογένεια Βαλσαμάκη ανέδειξε μέλη, με διακρίσεις στα γράμματα, στις επιστήμες, στην πολιτική, αλλά και στις επιχειρήσεις.

Ο πατέρας της Ιουλίας, Νικόλαος Μαρίνου Βαλσαμάκης (1833-1914), υπήρξε εξέχουσα προσωπικότητα. Σπoούδασε Νομικές Επιστήμες τόσο στην Ιταλία, όσο και στη Γαλλία, είχε συμμετοχή στον αντιαποικιακό αγώνα των Κεφαλλήνων, ενάντια στην Αγγλική κατοχή των Επτανήσων και γενικότερα, αν και αριστοκρατικής καταγωγής, εθεωρείτο προοδευτικός και νεοριζοσπάστης. Κατά την ενασχόλησή του με την πολιτική, εξελέγη βουλευτής, από το 1887-1895, επτά φορές, ενώ διετέλεσε και υπουργός Δικαιοσύνης (1879-1880). Το 1898 απεσύρθη, από την πολιτική, και εξάσκησε τη δικηγορία στο Αργοστόλι, ενώ εξελέγη, παμψηφή, και πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Κεφαλληνίας.



Η μητέρα της Ιουλίας Βαλσαμάκη, ήταν το γένος Μεταξά, κόρη του Νικολάου Μεταξά, επίσης ισχυρής και ιστορικής οικογένειας του νησιού μας.

Η Ιουλία, μέσα σε αυτό το αριστοκρατικό και, συνάμα, προοδευτικό περιβάλλον, έτυχε ιδιαίτερης καλλιέργειας. Σπούδασε μουσική στην Ακαδημία Νεαπόλεως, ενώ, λόγω της ιδιαίτερα καλής φωνής της, έκανε όνειρα  σταδιοδρομίας ως αοιδού στην όπερα, τα οποία και εγκατέλειψε, μετά τη γνωριμία της με τον Κωνσταντίνο Παρθένη.

Όπως παρατηρούμε η Ιουλία και ο Κωνσταντίνος Παρθένης, είχαν διαπαιδαγωγηθεί, αμφότεροι, σε ένα αριστοκρατικό αλλά, συνάμα,  κοσμοπολίτικο, προοδευτικό και φιλόμουσο περιβάλλον, οπότε, όλα αυτά τα κοινά στοιχεία, ήταν λογικό να τους φέρουν κοντά.

Πέντε μήνες μετά το γάμο τους, ο Κωνσταντίνος και η Ιουλία (πλέον) Παρθένη εγκατέλειψαν το νησί της Κεφαλλονιάς (φημολογείται, ότι η αιτία ήταν η όχι καλή σχέση του Κωνσταντίνου Παρθένη, με τον πεθερό του Νικόλαο Βαλσαμάκη...). Ωστόσο η παραμονή του ζωγράφου στην Κεφαλλονιά, μολονότι σύντομη, υπήρξε σημαντική έμπνευση για το έργο του (έντονη η παρουσία των κυπαρισσιών στα έργα του, δέντρα που χαρακτηρίζουν το νησί μας). Την περίοδο της παρουσίας του στην Κεφαλλονιά φιλοτέχνισε τα έργα “Κεφαλληνία”, “Βουνό Κεφαλληνίας”, “Κυπαρίσσια Κεφαλληνίας”, “Πεσσάδες Κεφαλληνίας”, ενώ και ένα από τα μεγαλύτερα έργα του η “Αποκαθήλωση” σχεδιάστηκε στην Κεφαλλονιά. Μεταξύ του 1909 και 1911 εγκαταστάθηκαν στο Παρίσι, όπου και γεννήθηκε ο γιός τους Νικόλαος-Γεράσιμος. Μετά την γέννηση του γιού τους, επέστρεψαν στην Ελλάδα, όπου και φιλοξενήθηκαν, αρχικά, στην Κέρκυρα, στο σπίτι της αδελφής της Ιουλίας, Εσμεράλδας, και του συζύγου της, κερκυραίου, Αρθούρου Πιέρρη, όπου και αποκτούν, το 1914,την κόρη τους Σοφία. Το 1917, βρίσκει την οικογένεια Παρθένη στην Αθήνα, εκεί ο Κωνσταντίνος, μαζί με τους Νικ. Λύτρα, Κ. Μαλέα και Θ. Τριανταφυλλίδη, ιδρύουν την καλλιτεχνική ομάδα “Τέχνη”, με σκοπό να ανατρέψουν τον κακώς εννοούμενο και συντηρητικό ακαδημαϊσμό. Εκεί ξεκινά και η μεγάλη καριέρα του με πολλές εγχώριες και διεθνείς διακρίσεις.Το 1928 επισκέπτονται, ο Κωνσταντίνος και η Ιουλία Παρθένη, εκ νέου, την Κεφαλλονιά.

Κοντά στον Κωνσταντίνο Παρθένη σπούδασαν Έλληνες ζωγράφοι όπως οι Εγγονόπουλος, Διαμαντόπουλος, Μόραλης, Τσαρούχης, Αντωνακάτου και άλλοι. Πολιτικά ο Κ. Παρθένης συνδέθηκε με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, κι έτσι, με την προτροπή του ίδιου του Ελ. Βενιζέλου,  είχε δεχθεί τη θέση του καθηγητή της Σχολής Καλών Τεχνών, από την οποία όμως παραιτήθηκε, τελικά, μη ανεχόμενος τον συντηρητισμό που επικρατούσε.
 

Οι αντιδράσεις στο πρόσωπο του ήταν πολλές και είχαν διάφορες αφορμές. O πόλεμος εναντίον του Παρθένη, είχε πάρει επίσης τη μορφή αποκλεισμού των μαθητών του από τα βραβεία και κυρίως τις υποτροφίες για το εξωτερικό, γεγονός που έμμεσα έσπρωξε αρκετούς να εγκαταλείψουν το εργαστήρι του και άλλους να μην εγγραφούν ποτέ σε αυτό. O Παρθένης πλησίαζε πλέον τα εξήντα. Xαρακτήρας υπερευαίσθητος, εσωστρεφής και με πνευματικές αναζητήσεις, άρχισε από τα μέσα της δεκαετίας του ʼ30 μια πορεία σιωπής. Kυκλοφορούσε πλέον πάντα με τη γυναίκα του Ιουλία, στην οποία εναπέθετε κάθε πρακτική ευθύνη, συχνά ακόμα και να εξηγεί στους μαθητές του αυτά που ήθελε να τους πει. Kυκλοφορούσαν φήμες για την υγεία του. O Δ. Kαλλονάς στην «Bραδυνή» έγραψε ότι «από τον καιρό που κλονίσθηκε κάπως η υγεία του, βγαίνει πάντα με τη συνοδεία της γυναίκας του, που είνʼ ο φύλακας – άγγελοςτου». O Παρθένης απέφευγε πλέον τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. O μαθητής του Nίκος Eυγγονόπουλος, από τους λίγους που μπορούσαν να διαισθανθούν τη σημασία της σιωπής του Παρθένη, του αφιέρωσε λίγους στίχους:

«...είναι η σιωπή φωτιά
μιαν ανεμόσκαλα
που τοποθετούν 
προσεκτικά στα χείλια/.../
ένας μεγάλος κήπος
γιομάτος μουσική 
και ζωγραφιές»
 
Υπάρχουν μαρτυρίες για την προσωπική ζωή του ζευγαριού Κωνσταντίνου και Ιουλίας, όταν το 1952, στο σπίτι τους, στην Ροβέρτου Γκάλι κάτω από τον βράχο της Ακροπόλεως, φιλοξένησαν την Σοφία Τζουγανάτου και τα παιδιά της, η οποία είχε μεγαλώσει στην οικεία Βαλσαμάκη, και ήταν πολύ κοντά τόσο στην Ιουλία Παρθένη, όσο και στην κόρη της Σοφία, με την οποία ήταν σχεδόν συνομήλικες. Ο Κωνσταντίνος και η Ιουλία Παρθένη περιγράφονται, από τον Διονύση Τζουγανάτο, γιό της Σοφίας, ως ένα ζευγάρι καλλιεργημένων, ευγενικών, φινετσάτων, αλλά, συνάμα απλών ανθρώπων, οι οποίοι, ωστόσο, δεν άνοιγαν την πόρτα τους, παρά μόνον σε ανθρώπους που εμπιστευόταν. Ένα χαακτηριστικό περιστατικό είναι το παρακάτω: Όταν κάποτε κτύπησε το κουδούνι της εξώπορτας, ο Παρθένης, για να μην γυρίσει τα νώτα του στους επισκέπτες, απεχώρησε από το δωμάτιο πισωπατώντας...

Τα τελευταία χρόνια τις ζωής του ζωγράφου, ήταν ιδιαίτερα ταραχώδη και συχνά τραγικά. Tο 1960, ο τότε πρωθυπουργός K. Kαραμανλής, σχεδιάζοντας να αναπλάσει τη γύρω από την Aκρόπολη περιοχή, προσέφερε στον καλλιτέχνη οποιοδήποτε τίμημα ήθελε προκειμένου να φύγει από τη Pοβέρτου Γκάλι, όπου διέμενε.O Παρθένης αρνήθηκε κάθε συζήτηση και ο υφυπουργός Oικισμού Eμμ.Kεφαλογιάννης αποφάσισε να προχωρήσει στην αναγκαστική απαλλοτρίωση του σπιτιού και στη βίαιη έξωσή του. Όταν έφθασαν στην οικία του δικαστικοί κλητήρες και αστυνομικοί, ο ζωγράφος κατάφερε να ματαιώσει την απόφαση απειλώντας να αυτοπυρποληθεί μαζί με τα έργα του, σε περίπτωση που προσπαθούσαν να παραβιάσουν το σπίτι του.  
 


Προς το τέλος της ζωής του, ο Παρθένης έπαθε παράλυση και σταμάτησε κάθε δραστηριότητα. Πέθανε το 1967, ενώ η κόρη του, Σοφία, και ο γιος του, Νίκος, είχαν ήδη εμπλακή σε δικαστική διαμάχη για την κηδεμονία του παράλυτου πατέρα τους.

Πηγές και βιβλιογραφία:
- «Κωνσταντίνος Παρθένης» Αλεξάνδρου Ξύδη
- «Ίχνη από την παρουσία του ζωγράφου Κωνσταντίνου Παρθένη στην Κεφαλονιά» Θεοδώρας Μαρκάτου
- Προσωπικές μαρτυρίες, κείμενα και φωτογραφικό υλικό, από το ιδιωτικό αρχείο Διονύση Α. Τζουγανάτου

 

 

 

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Κεφαλληνιακές Ειδήσεις Κεφαλονίτες ναυτικοί ήρωες »

Youtube Feed

Instagram Feed

kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)

Copyright © 2002 - 2018 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

Dual Design Agency