Ευρωπαϊκή πρωτοπορία στο διάστημα: Τεχνητές εκλείψεις από δίδυμους δορυφόρους

Οι εκλείψεις κατά παραγγελία επιτρέπουν στους αστροφυσικούς να μελετούν το ηλιακό στέμμα, την υπέρθερμη ατμόσφαιρα του άστρου μας

Χάρη στην επαναστατική αποστολή Proba-3 της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA), οι αστρονόμοι μπορούν πλέον να παρατηρούν ολικές ηλιακές εκλείψεις χωρίς να εξαρτώνται από το πού και πότε θα εμφανιστούν στη Γη. Οι πρώτες εικόνες από τεχνητές εκλείψεις που καταγράφηκαν στο διάστημα δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για την ηλιοφυσική.

Η αποστολή βασίζεται σε δύο μικρούς, κυβικούς δορυφόρους, καθένας με πλάτος περίπου 1,5 μέτρο, οι οποίοι εκτοξεύτηκαν τον Δεκέμβριο του 2024. Το ζεύγος των δορυφόρων πετά σε σχηματισμό υψηλής ακρίβειας, διατηρώντας μεταξύ τους απόσταση 150 μέτρων. Ο προπορευόμενος δορυφόρος φέρει έναν στεμματογράφο, έναν δίσκο που μπλοκάρει το φως του ηλιακού δίσκου, όπως ακριβώς κάνει η Σελήνη στη διάρκεια μιας φυσικής έκλειψης. Ο δεύτερος δορυφόρος φέρει το τηλεσκόπιο που καταγράφει το στέμμα του Ήλιου, την εξωτερική ηλιακή ατμόσφαιρα, η οποία είναι αόρατη από τη Γη, εκτός από τις στιγμές μιας ολικής έκλειψης.

Για να επιτευχθεί αυτό, τα δύο σκάφη πρέπει να συγχρονίζονται με ακρίβεια της τάξης του ενός χιλιοστού — ένα κατόρθωμα που απαιτεί προηγμένα συστήματα αυτόνομης πλοήγησης, GPS, κάμερες αστρικής πλοήγησης και λέιζερ.

Πεντάωρες εκλείψεις στο διάστημα

Στη διάρκεια της δοκιμαστικής φάσης, η αποστολή δημιούργησε 10 τεχνητές εκλείψεις, με την πιο μεγάλη να διαρκεί πέντε ώρες, σε αντίθεση με τις λίγες μόνο λεπτά των ολικών εκλείψεων στη Γη. Οι πρώτες εικόνες παρουσιάστηκαν στα τέλη Μαΐου κατά τη Διεθνή Αεροπορική Έκθεση του Παρισιού, αποκαλύπτοντας τις δυνατότητες της αποστολής. Σύμφωνα με τον επικεφαλής επιστήμονα Αντρέι Ζούκοφ του Βασιλικού Αστεροσκοπείου του Βελγίου, μέσα στα δύο χρόνια διάρκειας της αποστολής, αναμένεται να καταγραφούν σχεδόν 200 εκλείψεις.

Ένα «θερμό» ηλιακό μυστήριο

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η αποστολή είναι γιατί το ηλιακό στέμμα φτάνει θερμοκρασίες άνω του ενός εκατομμυρίου βαθμών Κελσίου, ενώ η επιφάνεια του Ήλιου παραμένει στους «μόλις» 5.500 βαθμούς. Επιπλέον, τα δεδομένα της αποστολής θα μπορούσαν να ρίξουν φως και στις ηλιακές καταιγίδες, οι οποίες απειλούν κρίσιμες τεχνολογικές υποδομές στη Γη, όπως οι τηλεπικοινωνίες και τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Ένα άλμα για τη διαστημική επιστήμη

Με κόστος 210 εκατομμύρια δολάρια, το Proba-3 είναι μια από τις πιο φιλόδοξες ευρωπαϊκές αποστολές των τελευταίων ετών, αποδεικνύοντας πως η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει στο διάστημα συνθήκες που μέχρι πρότινος εξαρτώνταν αποκλειστικά από τη φύση.

Η δυνατότητα δημιουργίας τεχνητών εκλείψεων κατά παραγγελία ανοίγει τον δρόμο για συστηματική παρακολούθηση του Ήλιου, μακριά από τις χρονικές και γεωγραφικές περιοριστικές συνθήκες των επίγειων παρατηρήσεων.

Πηγή: https://www.in.gr