Ευρώπη: Η τεχνητή νοημοσύνη στο τιμόνι «λεπτών» εργασιακών αποφάσεων

Ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη εξάρτηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τα αλγοριθμικά συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη για τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν άμεσα τους εργαζομένους. Συνδικάτα και ειδικοί ζητούν νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την προστασία των δικαιωμάτων στον χώρο εργασίας.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη (AI) εισχωρεί όλο και περισσότερο στους χώρους εργασίας στην Ευρώπη, η ανάγκη για ρυθμιστικό πλαίσιο γίνεται επιτακτική. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ερευνητικού οργανισμού Visionary Analytics για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ένα τέταρτο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων χρησιμοποιεί ήδη αλγοριθμικά εργαλεία για την αυτοματοποίηση αποφάσεων που παλαιότερα ανήκαν στην αρμοδιότητα των διευθυντών. Η τάση αυτή, σύμφωνα με την έκθεση, αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Από τις πλατφόρμες στις παραδοσιακές επιχειρήσεις

Αρχικά, η αλγοριθμική διαχείριση εντοπιζόταν κυρίως σε πλατφόρμες όπως η Uber και η Lyft, όπου οι αλγόριθμοι ρύθμιζαν τις βάρδιες, τους μισθούς και την αξιολόγηση των οδηγών. Ωστόσο, η πρακτική αυτή επεκτείνεται πλέον και σε πιο παραδοσιακούς τομείς, όπως ο κλάδος των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Μια κοινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) ανέδειξε πως στη Γαλλία, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται συστήματα AI που καθοδηγούν τους οδηγούς με πληροφορίες κυκλοφορίας και διαδρομών σε πραγματικό χρόνο — πρακτική που όμως συνεπάγεται εκτεταμένη επιτήρηση και παρακολούθηση.

Οι εργαζόμενοι υπό «ψηφιακή παρακολούθηση»

Η Τι Τζαρκ, συνομοσπονδιακή γραμματέας της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC), τόνισε ότι πολλοί εργαζόμενοι υπόκεινται σε συνεχή συλλογή δεδομένων — ακόμα και σχετικά με την ψυχική τους υγεία — χωρίς επαρκή ενημέρωση.

«Πολλές επιχειρήσεις εισάγουν νέους αλγόριθμους χωρίς να ενημερώνουν τα συνδικάτα ή το προσωπικό», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι τα περισσότερα συνδικάτα δεν διαθέτουν τους πόρους ή την τεχνογνωσία για να αντιμετωπίσουν αυτό το νέο φαινόμενο.

Νομοθετικό κενό και ανάγκη για νέα οδηγία

Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει οδηγία για τους εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες (2024), που απαγορεύει τις απολύσεις μέσω αλγοριθμικής απόφασης, η εφαρμογή της θεωρείται περιορισμένη και «ξεπερασμένη». Η οδηγία καλύπτει κυρίως εργαζόμενους σε πλατφόρμες και όχι τους υπαλλήλους σε συμβατικές επιχειρήσεις.

Οι ειδικοί ζητούν τώρα μια νέα, αυτόνομη ευρωπαϊκή οδηγία για την τεχνητή νοημοσύνη στον χώρο εργασίας, η οποία θα προβλέπει:

• Διαφάνεια στη χρήση αλγορίθμων
• Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις
• Ενίσχυση των συλλογικών δικαιωμάτων των εργαζομένων
• Δυνατότητα παρέμβασης των συνδικάτων

«Η τεχνολογία έχει ήδη αναλάβει τον έλεγχο»

Ο ερευνητής Αλέσιο Μπερτολίνι από το Oxford Internet Institute σημείωσε ότι η αλγοριθμική διαχείριση δεν είναι νέα — υφίσταται από τη δεκαετία του 1990 — αλλά η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης την έχει καταστήσει πολύ πιο περίπλοκη και διαδεδομένη.

«Οι νομοθέτες έχουν μείνει πίσω. Η τεχνολογία έχει ήδη αναλάβει τον έλεγχο και επηρεάζει εκατομμύρια εργαζόμενους στην Ευρώπη», δήλωσε χαρακτηριστικά η Τζαρκ.

Προς μια Ευρώπη με “ανθρώπινη” τεχνητή νοημοσύνη

Η ETUC προτείνει η νέα οδηγία να συνδυαστεί με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ποιοτικής Εργασίας, που αναμένεται έως το τέλος του έτους, ώστε να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογία θα παραμένει εργαλείο υποστήριξης και όχι μέσο ελέγχου.

Παράλληλα, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και ο νέος Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη της ΕΕ (AI Act) προβλέπουν ήδη δικαιώματα διαφάνειας και πρόσβασης στα δεδομένα των εργαζομένων, ωστόσο, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, χρειάζονται επικαιροποίηση και ενιαία εφαρμογή.

Πηγή: https://www.in.gr