Το παγκόσμιο εμπόριο θα είναι ελεύθερο στο μέλλον;

Το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, που από το 1990 συνέβαλε στην έξοδο περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων από την ακραία φτώχεια, βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην εμπορική πολιτική έχουν εισαγάγει πρωτοφανή επίπεδα αβεβαιότητας, κυρίως εξαιτίας της επιβολής δασμών από τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και της αναδιάταξης ισορροπιών σε διεθνές επίπεδο.

Το τέλος του συστήματος υπό αμερικανική ηγεσία

Επί δεκαετίες, οι ΗΠΑ υπήρξαν ο θεμέλιος λίθος της πολυμερούς τάξης πραγμάτων στο εμπόριο, παρέχοντας σταθερότητα, κανόνες και προβλέψιμη πρόσβαση στις αγορές. Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι αναλυτές Πήτερ Ντράπερ και Νέιθαν Χάουαρντ Γκρέι (Πανεπιστήμιο Αδελαΐδας), το μοντέλο αυτό έχει ουσιαστικά τελειώσει. Η Ουάσινγκτον πλέον ενεργεί περισσότερο ως οικονομικός «νταής», επιδιώκοντας το μέγιστο εθνικό πλεονέκτημα, παρά ως «παγκόσμιος προστάτης».

Η αμφισβήτηση βασικών αρχών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)—όπως η αρχή του «πλέον ευνοούμενου κράτους» και οι δεσμεύσεις δασμών—έχει οδηγήσει σε αμφιβολίες ακόμη και για το κατά πόσον οι ΗΠΑ θα παραμείνουν μέλος του Οργανισμού.

Η άνοδος των περιφερειακών σχημάτων

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ενισχύεται η σημασία περιφερειακών και πολυμερών σχημάτων συνεργασίας. «Συνασπισμοί ομοϊδεατών χωρών» θα μπορούσαν, σύμφωνα με τους ειδικούς, να προωθήσουν υψηλά πρότυπα πολιτικής σε επιμέρους τομείς—από τη ρυθμιστική εναρμόνιση έως την ασφάλεια.

Η Αυστραλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις ΗΠΑ μέσω της αμυντικής συμφωνίας AUKUS, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί την Κίνα ως τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο. Ανάλογες ισορροπίες αναζητούν και άλλες «μεσαίες δυνάμεις», όπως χώρες της Ευρώπης και της Ασίας, που εντείνουν τις μεταξύ τους συμπράξεις, παρακάμπτοντας την αμερικανική ηγεμονία.

Οι εναλλακτικές πρωτοβουλίες

Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και η ομάδα BRICS προβάλλονται ως υποψήφιες εναλλακτικές στη δυτικοκεντρική εμπορική τάξη. Ωστόσο, όπως τονίζουν οι αναλυτές, στερούνται του απαραίτητου θεσμικού βάθους: δεν διαθέτουν δεσμευτικούς κανόνες, μηχανισμούς παρακολούθησης ή διαδικασίες επίλυσης διαφορών.

Ένα αβέβαιο μέλλον

Το ερώτημα που μένει ανοικτό είναι αν οι νέες περιφερειακές και διακρατικές πρωτοβουλίες μπορούν να διατηρήσουν τα οφέλη της διεθνούς συνεργασίας και να αποφύγουν τον πλήρη κατακερματισμό του εμπορίου. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εποχή της μονοκρατορίας των ΗΠΑ έχει περάσει και το μέλλον του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος θα καθοριστεί από νέες ισορροπίες ισχύος και συμφερόντων.

Πηγή: https://www.in.gr