1867, το Αργοστόλι διασκέδαζε εν κραιπάλη τοΔωδεκαήμερο…

Ο Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός επισημαίνει ότι η λαογραφία, ως επιστήμη, είναι ιδιαίτερα δύσκολη και επικίνδυνη, λόγω της έλλειψης πολλών και παλαιών τεκμηρίων που θα επέτρεπαν την ακέραιη στήριξη του λόγου της και την ιστορική καταγραφή των γεγονότων. Πρόκειται για επιστήμη που απαιτεί προσοχή και τεκμηρίωση, καθώς πολλοί ερευνητές συχνά, έστω και αθέλητα, υπερτονίζουν το συναίσθημα.

Κατά την περίοδο του Δωδεκαημέρου, ανατρέχοντας στους φακέλους του για ταξινόμηση, εντόπισε ένα μικρό φυλλάδιο του 1867 με τίτλο «Οι Σύζυγοι των Σαλονιών», το οποίο εκδόθηκε στο Αργοστόλι από το τυπογραφείο «Ο Ποσειδών». Το φυλλάδιο παρέχει πληροφορίες για τη διασκέδαση και τους εορταστικούς τρόπους που επικρατούσαν στην πόλη εκείνη την εποχή, αποτελώντας σημαντικό τεκμήριο για τη μελέτη της λαογραφίας και της ηθογραφίας της περιοχής, καθώς τα επίσημα αρχεία του κράτους (Γενικά Αρχεία Κεφαλληνίας) δεν περιέχουν επαρκές υλικό.

Ο Γαλανός σημειώνει ότι, αν και οι πληροφορίες από κείμενα συγγραφέων, περιηγητών, μεγάλων συμβάντων και νοταριακών εγγράφων (όπως προικοσύμφωνα) μπορούν να σχηματίσουν μια εικόνα της ζωής των ανθρώπων, το θέμα παραμένει εκτενές και δύσκολα αναπτύσσεται σε σύντομο κείμενο.

Το φυλλάδιο εστιάζει κυρίως στην αριστοκρατία της πόλης και όχι στα εθιμικά τελετουργικά του απλού λαού. Στο πρώτο κεφάλαιο με τίτλο «Ημέραι λατρείας και διασκεδάσεων», περιγράφεται ότι κατά τις εορτές του Δωδεκαημέρου (Χριστούγεννα, Αγίου Βασιλείου και Φώτων) όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας και κοινωνικής θέσης, παραδίδονταν σε διασκεδάσεις, συναναστροφές, επισκέψεις, παιχνίδια και χορούς. Το φυλλάδιο αναφέρει ότι οι εορταστικές ημέρες προκαλούσαν στους ανθρώπους έντονη χαρά και ευφροσύνη, φτάνοντας πολλές φορές σε ακρότητες, ενώ πολλοί παρεκκλίνονταν από τις συνήθεις αρχές και την οικονομική τους κατάσταση για την καλή διασκέδαση. Όλοι φρόντιζαν να φορέσουν νέα ενδύματα και τα καλύτερα κοσμήματά τους, ενώ οι πιο φτωχοί χρησιμοποιούσαν ό,τι πιο ωραίο διέθεταν. Ο συντάκτης υπογραμμίζει ότι η νοοτροπία της διασκέδασης είναι πανάρχαιη και ότι οι εθιμικές πράξεις των εορτών βοηθούσαν στην ανακούφιση του ανθρώπινου γένους από το φόβο του θανάτου και ενίσχυαν τη θρησκευτική πίστη.

Το δεύτερο κεφάλαιο, με τίτλο «Η Συναναστροφή», περιγράφει τη διασκέδαση σε ένα σαλόνι του Αργοστολίου στις 2 Ιανουαρίου 1867, όπου η πιανίστα έπαιξε μελωδικά κομμάτια του Βέρντι και οι παρευρισκόμενοι της καλής κοινωνίας συμμετείχαν σε μικρές ομηγύρεις. Το φυλλάδιο λειτουργούσε ταυτόχρονα ως ενημέρωση και συμβουλή για τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να γίνονται οι γιορτές.

Ο Γαλανός επισημαίνει ότι από όλα τα κεφάλαια ξεχωρίζει το τρίτο, με τίτλο «Μη δίδης ευκόλως την χείρα», το οποίο παραμένει επίκαιρο ακόμα και σήμερα, αναδεικνύοντας θέματα προσωπικής προστασίας και κοινωνικής ευθύνης.