Πόσο είχε το σουβλάκι και η βενζίνη πριν από 60 χρόνια στην τουριστική Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Πόσα τηλέφωνα υπήρχαν – Σπάνιο φιλμ
Το ταξίδι ξεκινάει από τον συνοριακό σταθμό με την πρώην Γιουγκοσλαβία. Από εκεί η παρέα θα κατέβει οδικώς στην Αθήνα και τα νησιά του Αργοσαρωνικού. Ο τουρίστας από τη βόρεια Ευρώπη κρατά στα χέρια του μια κινηματογραφική μηχανή των 8mm και καταγράφει τα πιο σημαντικά τοπόσημα.
Βρισκόμαστε στο 1965. Εκείνη τη χρονιά επισκέφθηκαν τη χώρα μας 976 χιλιάδες τουρίστες. Οι περισσότεροι ήταν Αμερικανοί (172 χιλιάδες), Γερμανοί (100 χιλιάδες), Βρετανοί (84 χιλιάδες) και Γάλλοι (80 χιλιάδες)…. Έντονη ήταν και η παρουσία των Γιουγκοσλάβων (45 χιλιάδες) και των Ιταλών (43 χιλιάδες)…
Εξήντα χρόνια αργότερα, η εικόνα έχει αλλάξει εντυπωσιακά. Το 2025 η Ελλάδα υποδέχθηκε σχεδόν 38 εκατομμύρια ταξιδιώτες, περίπου 39 φορές περισσότερους από το 1965.
Μόνο οι Γερμανοί έφτασαν τα 5,95 εκατομμύρια και οι Βρετανοί τα 4,89 εκατομμύρια. Η εκρηκτική ανάπτυξη του τουρισμού έφερε τεράστια οικονομικά οφέλη, αλλά και το φαινόμενο του υπερτουρισμού. Δημοφιλείς προορισμοί, όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος, αντιμετωπίζουν πλέον έντονη πίεση στις υποδομές, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των κατοίκων τους.
Το ταξίδι ξεκινά
Στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’60, η Mobil και η Esso ήταν από τα πιο γνωστά σήματα καυσίμων. Το 1965 το πετρέλαιο, σύμφωνα με το φιλμ, κόστιζε 3,5 δραχμές το γαλόνι, δηλαδή περίπου 0,77 δραχμές το λίτρο. Σήμερα, τον Οκτώβριο του 2026, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης στην Ελλάδα φτάνει τα 2,14 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης τα 2,13 ευρώ.
Η αγορά καυσίμων έχει αλλάξει ριζικά, με κυρίαρχα πλέον τα σήματα ΕΚΟ, BP, Shell και AVIN.
Ντονέρ στην αγορά. Οι κυρίες πείνασαν και με τις δραχμές τους απόλαυσαν το παραδοσιακό έδεσμα. Το 1965 ένα κιλό μοσχαρίσιο κρέας κόστιζε, σύμφωνα με το φιλμ, 40 δραχμές! Εξήντα ένα χρόνια αργότερα, το παραδοσιακό έδεσμα. Το 1965 ένα κιλό μοσχαρίσιο κρέας κόστιζε, σύμφωνα με το φιλμ, 40 δραχμές! Εξήντα ένα χρόνια αργότερα, το μοσχαρίσιο κρέας πωλείται στη Βαρβάκειο Αγορά από 11,50 έως 13,90 ευρώ το κιλό χωρίς κόκαλο, ενώ στα σούπερ μάρκετ ορισμένες κοπές φτάνουν ακόμη και τα 19,50 ευρώ.
Στην Ελλάδα του 1965 υπήρχαν 13 χιλιάδες κοινόχρηστα τηλέφωνα για την εξυπηρέτηση του κοινού. Ήταν απαραίτητα, καθώς η απόκτηση προσωπικής τηλεφωνικής γραμμής ήταν δύσκολη και αποτελούσε ιδιαίτερο «περιουσιακό» στοιχείο. Εκείνη τη χρονιά οι συνδρομητές δεν ξεπερνούσαν τους 500 χιλιάδες σε ολόκληρη τη χώρα.
Εξήντα χρόνια αργότερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί. Σύμφωνα με την ΕΕΤΤ, το 2024 οι ενεργές συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα έφτασαν τα 13,5 εκατομμύρια, ξεπερνώντας ακόμη και τον πληθυσμό της χώρας, καθώς αρκετοί χρησιμοποιούν περισσότερες από μία συνδέσεις.
Οι γραμμές σταθερής τηλεφωνίας ανέρχονταν σε 4,67 εκατομμύρια, αριθμός που αντιστοιχεί σε αύξηση τουλάχιστον 834% σε σχέση με το 1965. Τα άλλοτε απαραίτητα κοινόχρηστα τηλέφωνα αποτελούν πλέον παρελθόν. Τον Αύγουστο του 2025 ξεκίνησε η απομάκρυνση δεκάδων εγκαταλειμμένων τηλεφωνικών θαλάμων από τους δρόμους της Αθήνας.
Ο κινηματογραφικός φακός κατέγραψε και επαγγέλματα που σήμερα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τους δρόμους της Αθήνας: πλανόδιους σφουγγαράδες που διαλαλούσαν την πραμάτεια τους, λούστρους που περίμεναν πελάτες στα πεζοδρόμια και φωτογράφους με τις χαρακτηριστικές λευκές ρόμπες, οι οποίοι απαθανάτιζαν τους τουρίστες μπροστά στα αρχαία μνημεία.
Τα ελληνικά μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι απέφεραν περίπου 30 εκατομμύρια δραχμές στα δημόσια ταμεία το 1965. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της εποχής που παραθέτει το αρχικό δημοσίευμα, τα μουσεία υποδέχθηκαν 1,6 εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ τους αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Ακρόπολη, το Σούνιο και ο ναός της Αφαίας στην Αίγινα, επισκέφθηκαν 1,8 εκατομμύρια άνθρωποι.
Εξήντα χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 20 εκατομμύρια επισκέψεις στα μουσεία και στους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Από αυτές, τα 6,7 εκατομμύρια αφορούσαν μουσεία και τα 13,3 εκατομμύρια αρχαιολογικούς χώρους.
Οι 20 εκατομμύρια επισκέψεις δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε 20 εκατομμύρια διαφορετικούς ανθρώπους, καθώς κάποιος μπορεί να επισκέφθηκε περισσότερα από ένα μνημεία ή μουσεία.
Μόνο η Ακρόπολη της Αθήνας υποδέχθηκε 4,6 εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ το Μουσείο της Ακρόπολης πλησίασε τα 2 εκατομμύρια. Οι συνολικές εισπράξεις από τα εισιτήρια έφτασαν τα 244,6 εκατομμύρια ευρώ, έναντι 54,7 εκατομμυρίων ευρώ το 2014.
Η τεράστια αύξηση της επισκεψιμότητας ανέδειξε τη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς για τον ελληνικό τουρισμό, αλλά έφερε και νέες προκλήσεις. Ιδιαίτερα στην Ακρόπολη, η διαχείριση των μεγάλων ροών επισκεπτών και η προστασία του μνημείου αποτελούν πλέον βασικές προτεραιότητες.
Το ταξίδι τελείωσε. Θα ξαναγυρίσουμε στην Ελλάδα, γιατί μας μάγεψε ο τόπος και οι άνθρωποι.
