Τέλος ο εθιστικός σχεδιασμός σε Facebook και Instagram

Φρένο από την Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε προκαταρκτικά ότι η Meta παραβιάζει τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) λόγω του «εθιστικού σχεδιασμού» των Instagram και Facebook. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται λειτουργίες που έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια Ευρωπαίους, όπως το ατελείωτο «σκρολάρισμα», η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι ειδοποιήσεις push και τα εξατομικευμένα συστήματα συστάσεων.

Το πόρισμα των Βρυξελλών είναι σκληρό. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που ενέχει ο σχεδιασμός των πλατφορμών της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, ιδίως των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων. Χαρακτηριστικά όπως οι προσωποποιημένες συστάσεις και το autoplay, αναφέρει η Κομισιόν, τροφοδοτούν την παρόρμηση του χρήστη να συνεχίσει το σκρολάρισμα και μεταφέρουν τον εγκέφαλο σε καθεστώς «αυτόματου πιλότου», συμβάλλοντας σε ανθυγιεινές συνήθειες και καταναγκαστική χρήση.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στους ανήλικους. Η Κομισιόν κατηγορεί τη Meta ότι αγνόησε διαθέσιμα στοιχεία για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στις πλατφόρμες τη νύχτα, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο η βελτιστοποίηση μορφότυπων όπως τα reels και τα stories μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική χρήση.

Η Κομισιόν βάζει φρένο στον εθιστικό σχεδιασμό Instagram και Facebook

Εξίσου αυστηρή είναι η αξιολόγηση για τα μέτρα μετριασμού. Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου, ακόμη και όσα ενεργοποιούνται εξ ορισμού για εφήβους, μπορούν να απορριφθούν με ένα κλικ. Οι γονικοί έλεγχοι, σημειώνει η Κομισιόν, είναι αποτελεσματικοί μόνον εφόσον οι γονείς διαθέτουν επαρκείς τεχνικές γνώσεις και ικανότητα να τους κατανοήσουν. Ενώ, και οι σύνδεσμοι προς πηγές ψυχικής υγείας, κρυμμένοι σε μια ξεχωριστή σελίδα «κέντρου ασφάλειας», δεν αρκούν.

Η Κομισιόν προτείνει ρητά την απενεργοποίηση του autoplay και του infinite scroll εξ ορισμού, ουσιαστικά «διαλείμματα οθόνης» και προσαρμογή του αλγορίθμου συστάσεων ώστε να είναι λιγότερο προσανατολισμένος στη μεγιστοποίηση της εμπλοκής.

Η Meta έχει το δικαίωμα να μελετήσει τον φάκελο και να απαντήσει γραπτώς, ενώ παράλληλα θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, η Κομισιόν μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης με πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρίας.

«Η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε η Χένα Βίρκουνεν, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία. «Ο DSA παρέχει σαφές πλαίσιο για να λογοδοτούν οι πλατφόρμες», σημείωσε.

Η υπόθεση εντάσσεται στη διαδικασία που άνοιξε τον Μάιο του 2024 και βασίζεται σε ανάλυση εσωτερικών εγγράφων της Meta, εκτεταμένη επιστημονική βιβλιογραφία και συνεντεύξεις με ειδικούς στη συμπεριφορική εξάρτηση. Επίσης, καλύπτει τα μέτρα επαλήθευσης ηλικίας για παιδιά κάτω των 13 ετών, για τα οποία είχαν εκδοθεί προκαταρκτικά πορίσματα τον Απρίλιο του 2026.

Παράλληλα παραμένει ανοιχτή η έρευνα για την «αλγοριθμική κατολίσθηση», τον μηχανισμό με τον οποίο τα συστήματα συστάσεων παρασύρουν τον χρήστη, βήμα-βήμα, σε ολοένα πιο ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο, εκμεταλλευόμενα την ανωριμότητα και την απειρία των ανηλίκων.

Πηγή: ΕΡΤ