Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά
06/08/2015

H σχέση της εργαζόμενης μητέρας με το παιδί της

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΛΑΜΠΡΟΣ ΨΑΡΡΟΣ
Φοιτητής Ιατρικής Σχολής

Πολλές είναι οι οικογένειες στης οποίες η μητέρα είναι παράλληλα και εργαζόμενη γυναίκα. Τι γίνεται, όμως, όταν η συναισθηματική επικοινωνία με το παιδί τείνει να πραγματοποιείται στο ελάχιστο, λόγω του αυξημένου φόρτου εργασίας της μητέρας; Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ, Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής εξειδικευμένος στην παιδοψυχιατρική αναφέρει πως οι γονείς και κυρίως η μητέρα έχουν βασικό ρόλο στην ανάπτυξη των παιδιών ιδιαίτερα στην βρεφική ηλικία καθώς στην ηλικία αυτή διαμορφώνετε η προσωπικότητα του ανθρώπου.

 

Η γέννηση του εαυτού μας είναι και η γέννηση του κόσμου. Όλες οι μυθολογίες περιλαμβάνουν ιστορίες για το πως γεννιέται ο κόσμος, που ουσιαστικά είναι ιστορίες για το πως γεννιέται ο άνθρωπος και η σταδιακά αυξανόμενη αντίληψή του για τον κόσμο. Πως στην αρχή όλα ήταν μέσα στο νερό, είχε σκοτάδι, όπως την εμβρυική ζωή, και μετά, σιγά-σιγά, σε επτά ημέρες, σε επτά στάδια, δημιουργείται ο κόσμος. Όλες οι θρησκείες μυθολογούν πως γίνεται η συνειδητοποίσηση του κόσμου γύρω μας. Ο Ελύτης στο Άξιον Εστί, στην «Γέννηση», το πρώτο κεφάλαιο, περιγράφει τα διάφορα νησιά να βγαίνουν από την θάλασσα λίγο-λίγο σαν κομμάτια της γεννώμενης συνείδησης. Δοξάζει, λοιπόν… τον μέγα. Ο μικρός κόσμος είμαστε εμείς, ο μέγας είναι το περιβάλλον• και για το πρώτο χρόνο της ζωής μας μέγας κόσμος είναι η βασικά η μητέρα μας. Το βρέφος στους τέσσερις περίπου πρώτους μήνες είναι σε σύγχυση, δεν έχει όρια, δεν καταλαβαίνει τίποτε, δεν έχει αίσθηση εαυτού ούτε αίσθηση ατομικότητος. Θεωρεί ασυνείδητα, ότι ο κόσμος είναι αυτό και αυτό είναι ο κόσμος.

Το βρέφος στην ηλικία αυτή δεν καταλαβαίνει τίποτα, ζει σε ένα κόσμο συγκεχυμένο, πλέει σε μία θάλασσα χωρίς σκοπό και όρια και στην αρχή, όπως στην μήτρα χωρίς προβλήματα, ιδιαίτερα όταν έχει μία σχετικά καλή και προσεκτική μητέρα. Ο πρώτος χρόνος θεωρείται ο σημαντικότερος στην ζωή του ανθρώπου, που καθορίζει την προσωπικότητα του και την εξέλιξη του. Σύμφωνα με τον Sigmund Freud θεμελιωτή της ψυχαναλυτικής σχολής «Ο άνθρωπος είναι το προϊόν των τραυμάτων της παιδικής του ηλικίας»

Ως βρέφη λοιπόν δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε• εξαρτάται απόλυτα από το περιβάλλον, που τότε είναι η μητέρα. Καθώς λοιπόν το βρέφος πλέει σε μία θάλασσα, αυτό του δημιουργεί φόβους αφανισμού. Γι΄αυτό εξάλλου και η μεγαλύτερη ανάγκη, και όλων των ζώων, είναι να προσκολληθεί σε ένα κομμάτι, που στην αρχή νομίζει ότι είναι του εαυτού του, καθώς επίσης η μητέρα του είναι και τροφικό κομμάτι του όπου θα επιβιώσει μέσα από αυτήν.

Τα πρώτα στοιχεία που το βρέφος προσπαθεί να βρει, είναι τα όρια του, τα σύνορα του δηλαδή, που αρχίζει το ίδιο και που τελειώνει, ποιος δηλαδή είναι ο κόσμος ο μικρός και ποιος ο μέγας. Χωρίς το βρέφος να το καταλαβαίνει, η μητέρα το βοηθάει να καταλάβει που αρχίζει και που τελειώνει, και όριο για να δημιουργήσει το παιδί την πρώτη έκφανση προσωπικότητας είναι το δέρμα, που είναι πολύ σημαντικό γιατί το μαθαίνει ότι περικλείεται σε κάποια όρια. Αυτό το κάνει η μητέρα. Αυτή ορίζει τα όρια. Μέσα από τα χάδια. Το πρώτο καθήκον της μητέρας τον πρώτο χρόνο είναι να χαϊδεύει το παιδί της συχνά σε όλο του το σώμα. Μέσα από αυτή την διαδικασία προσφέρει ευχαρίστηση στο βρέφος, αλλά παράλληλα του θέτει όρια για το ότι «κάπου αρχίζω, και κάπου τελειώνω» ώστε να δημιουργηθεί μία σχετική ασφάλεια στο παιδί. Έλλειψη αυτού, συνεχίζεται η σύγχυση. Την μη απαρτίωση των ορίων του εαυτού μας την βλέπουμε στις σοβαρές ψυχικές ασθένειες όπως σχιζοφρένεια, αυτισμό κ.λπ. Ο άνθρωπος εκεί δεν έχει ολοκληρωμένη αίσθηση του εαυτού του, τι είναι.

Τώρα με την αίσθηση των ορίων το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει τον εαυτό του και τον κόσμο. Μέχρι τότε είχε εγκατεσπαρμένες νησίδες συνεκτικότητας: τα χέρια του, τα πόδια του, εκεί πονάει, εκεί έχει αέρια, εκεί φοβάται• δεν είχε, όμως, απαρτιωμένη εικόνα του τι είναι. Αυτό είναι ξεκάθαρο σε ασθενείς με την ίδια διάσπαση προσωπικότητας, της σχιζοφρένειας (schizophrenia) δηλαδή ότι η φρένη του μυαλού μας έχει σχιστεί σε κομμάτια και δεν μπορούμε να έχουμε ολοκληρωμένη αίσθηση εαυτού. Σε μεγάλη ηλικία το 80% των ανθρώπων πάσχουν από την νόσο Alzheimer. Όλοι έχουμε μία φθορά, χάνουμε την αίσθηση των ορίων του εαυτού μας και γίνεται τότε ένα κομμάτι συγκεχυμένο, δεν αναγνωρίζουμε ούτε τον εαυτό μας, ούτε το παιδί μας.

Για τους ηλικιωμένους, μάλιστα, δύο είναι τα σημαντικότερα πράγματα: το φαγητό και η αποπάτηση. Κάντε μία βόλτα από ένα γηροκομείο και θα ακούσετε τους ηλικιωμένους να συζητούν συνεχώς αν έφαγαν το μεσημέρι, αν τα έκαναν, και πότε τα έκαναν. Αυτά είναι που απασχολούν και το βρέφος, θα φάω δεν θα φάω, θα βγάλω αυτή την δυσχερή κατάσταση που νιώθω μέσα μου, τα αέρια, τα κόπρανα, τα ούρα. Εκεί έρχεται ο ρόλος της μητέρας όπου θα βοηθήσει το βρέφος κουνώντας το έτσι, κουνώντας το αλλιώς, για να φύγουν αυτές οι δυσάρεστες εμπειρίες. Το ευχάριστο λοιπόν και το δυσάρεστο μαθαίνετε μέσα από την μητέρα. Αν το βάλει στον ώμο και φύγουν τα αέρια το βρέφος θα νιώσει ανακούφιση. Έτσι λοιπόν, αρχίζει και καταλαβαίνει σιγά-σιγά τι είναι πόνος, τι ανακούφιση που δεν καταλάβαινε πριν και ότι αυτά ανήκουν σε εκείνο αλλά σχετίζονται με το πρόσωπο με το αντικείμενο, όπως αναφέρετε στην ψυχανάλυση η μητέρα. Χωρίς αυτήν δεν μπορεί να αναπτύξει γνώση του περιβάλλοντος, ούτε γνώση του εαυτού του, ούτε αυτενέργεια, ούτε τίποτα. Αυτό δημιουργείται σιγά- σιγά και πρέπει να υπάρχει μία μητέρα για να δημιουργηθεί αυτή η αίσθηση πρωτογενούς ασφάλειας.

Η μητέρα θα έλεγε κανείς είναι ένα είδος μηχανής, ένα πράγμα που ικανοποιεί τις ανάγκες μας, μας βοηθάει να λειτουργήσουμε, γι΄αυτό την λέμε στην γλώσσα της ψυχανάλυσης εαυτοαντικείμενο (self object). Δηλαδή είναι ένα αντικείμενο-πρόσωπο, του οποίου χρησιμοποιούμε ορισμένες ιδιότητες για να ικανοποιηθούμε, να έχουμε αίσθηση ασφάλειας και να μην φοβόμαστε τον θάνατο.

Τι γίνεται, όμως, σήμερα που όλες οι μητέρες εργάζονται;

Η μυρωδιά, ή φωνή, οι χειρισμοί, δεν μπορούν να αλλάξουν. Πρέπει να μείνουν τα ίδια και να επαναλαμβάνονται, για να αισθανθεί το παιδί ασφάλεια. Για να μπορεί να σκεφθεί: πεινάω και η μάνα μου θα κάνει αυτό ή πονάω, και θα κάνει το άλλο. Όταν υπάρχει αλληλουχία των χειρισμών της μητέρας, αρχίζει το παιδί και έχει εμπιστοσύνη στο περιβάλλον, στην μάνα του. Όταν το παιδί όμως το προσέχει η γιαγιά η θεία η νταντά τότε το παιδί είναι δύσκολο να καταλάβει σε αυτή την ηλικία το ηχόχρωμα της φωνής, το χάδι, το παιδί μπερδεύεται, δεν είναι ακόμα έτοιμο να μάθει. Όταν έχει πολλές «μητέρες», το βρέφος νιώθει ανασφάλεια, έλλειψη αυτοεκτίμησης, δυσκολία για να καταλάβει τον κόσμο γύρο του, αίσθημα θανάτου, που είναι η βάση για το άγχος που έχουμε αργότερα στη ζωή μας. Συχνά έρχονται στην ανάλυση οι άνθρωποι με άγχος, φοβίες, πανικούς.

Η βάση όλων των ψυχιατρικών συμπτωμάτων είναι το άγχος του θανάτου, το οποίο δημιουργείται στο πρώτο χρόνο της ζωής του. Τα παιδιά εκτός από το άγχος έχουν προβλήματα επικοινωνίας, έλλειψη ορίων, θυμό, θέλουν να τα σπάσουν όλα μέσα στο σπίτι, προσπαθούν να βγάλουν τα μάτια του μικρότερου αδερφού τους, όπου στην πραγματικότητα θέλουν να βγάλουν τα μάτια της μητέρας τους γιατί είχαν θυμώσει τότε μικρά μαζί της. Αργότερα αυτά τα παιδιά θα τα σπάσουν στο κέντρο της Αθήνας, στο γήπεδο, στο σχολείο. Η σχολική βία είναι φοβερή ανάμεσα στα παιδιά. Πολλοί τέτοιοι άνθρωποι μπορεί να κάνουν αργότερα κοινωνικά αποδεκτές δουλειές, όπως για παράδειγμα άνθρωποι βίαιοι γίνονται χειρουργοί• μετατρέπουν ένα σαδιστικό κομμάτι μέσα τους σε κοινωνικά αποδεκτή μορφή και είναι χρήσιμοι για την κοινωνία.

Τέλος, ο Ματθαίος Γιωσαφάτ αναφέρει ότι πρέπει να υπάρχει τον περισσότερο χρόνο μία μητέρα δίπλα στο βρέφος ιδίως τους πρώτους 10 μήνες της ζωής του. Καλύτερα το βρέφος να έχει μία μέτρια μητέρα παρά πέντε καλές, γιατί δεν μπορεί να επέλθει προσαρμογή.

Πηγή: psychorropia.gr

Youtube Feed

Instagram Feed

kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)

Copyright © 2002 - 2018 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

Dual Design Agency