Skip to main content
22 Σεπτεμβρίου 2004

Τα «άθλα επί Πατρόκλω» της Ιλιάδας αίρουν τον προηγούμενο φόνο και οπωσδήποτε…

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ και γράφτηκε ειδικά για το Συνέδριο από τον καθηγητή κ. Δ. Μαρωνίτη ο οποίος είναι και Πρόεδρος του Κέντρου Οδυσσειακών Σπυδών.

Αλλιώς Απόλογος. Οπως τον άνοιξε και τον έκλεισε ο Οδυσσέας σε τέσσερις ραψωδίες της Οδύσσειας. Μιλώντας στον Αλκίνοο και στην Αρήτη, που τρεις ημέρες τον εξένισαν, προτού τον γυρίσουν με μαγικό καράβι στο νησί του. Διηγώντας πάθη του νου και του κορμιού, που κράτησαν δέκα ολόκληρα χρόνια. Δικά του πάθη, που επέζησε. Των εταίρων του, που αφανίστηκαν. Κι έτσι μας έμαθε τι πάει να πει διήγηση, όταν περνά ανάμεσα στον πόνο και στον πόθο, στη σωτηρία και στον χαλασμό, στη δόξα και στην καταφρόνια. Το ομολογεί ο ίδιος ο Οδυσσέας, όταν πιέζεται από τον Αλκίνοο να φανερώσει το ποιος είναι. Να πει γιατί τον σπάραξε ο Δημόδοκος με την ιστορία του δούρειου ίππου, που ο ίδιος ζήτησε να την ακούσει. Και τότε επιτέλους φανερώνεται: όνομα, πατρώνυμο, πατρίδα. Αντιγράφω και αντιγράφομαι:

Εσένα όμως η ψυχή σου ορμήθηκε να μάθεις τις βαριές μου / συμφορές, για να με κάνεις πιο πολύ να οδύρομαι και να στενάζω. / Τι πρώτο αλήθεια να σου πω, τι τελευταίο ν’ αφήσω, / εμένα που με βάρυναν με τόσα βάσανα οι επουράνιοι θεοί; / Τώρα θα ομολογήσω πρώτο το όνομά μου, να το κατέχετε / κι εσείς, κι εγώ στο μέλλον, αν τη μοίρα μου / ξεφύγω, να μείνω ο φίλος σας, κι ας κατοικώ / τόσο μακριά το σπιτικό μου. / Είμαι λοιπόν ο Οδυσσέας, γιος του Λαέρτη, όλοι καλά με ξέρουν / για τους δόλους μου, η φήμη μου έχει φτάσει ψηλά στον ουρανό. / Πατρίδα μου η Ιθάκη, που τη γνωρίζεις εύκολα· στη μέση της / υψώνεται βουνό, το Νήριτο περήφανο, ο άνεμος κλονίζει / τα φυλλώματά του. Τριγύρω κατοικούνται κι άλλα / πολλά νησιά, πολύ κοντά το ένα στο άλλο: / Δουλίχιο και Σάμη, η δασωμένη Ζάκυνθος. / Αν είναι χαμηλή η Ιθάκη, βρίσκεται όμως πιο ψηλά / στην αλμυρή τη θάλασσα και προς τη δύση – τα άλλα νησιά, / μακραίνοντας, κοιτούν τον ήλιο το ξημέρωμα. / Τραχιά κι όμως καλή, τρέφει τα παλικάρια της λαμπρά. / Εγώ δεν ξέρω να ‘χω δει κάτι γλυκύτερο απ’ τη γη της.

Αυτή είναι η πρώτη, η πραγματική, ποιητική και πρωτοπρόσωπη, ταυτότητα της Ιθάκης, όπως καλά την ξέρουν όσοι κατοίκησαν και κατοικούν το Θιάκι. Κι ας το παίζουν κάποιοι γείτονες λοταρία. Φιλόξενη η Ιθάκη, μας υποδέχτηκε κι εμάς για πολλοστή φορά (δέκατη για την ακρίβεια), φιλοξενώντας το I’ Διεθνές Συνέδριο, που σήμερα αποτελειώνει, γυρεύοντας τον απολογισμό που υποσχεθήκαμε. Αβολη υπόσχεση και μάλλον ακατόρθωτη, αν είναι να εξαντληθούν όλοι οι εισηγητές και όλες οι εισηγήσεις, που μίλησαν και που ακούστηκαν τρεις μέρες. Αντ’ αυτού υπογραμμίζεται εφεξής και σχολιάζεται σύντομα, ως κοινός παρονομαστής, ο ισχυρότερος συντελεστής, που φαίνεται να ορίζει στη βάση τους τα ομηρικά άθλα και έπαθλα. Ο λόγος για το αντιθετικό ζεύγος πόλεμος και ειρήνη. Αντίπαλοι όροι που μοιράζονται ανάμεσα στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια, καθώς το επεσήμαναν κάμποσοι ομιλητές του συνεδρίου.

Να θυμίσω πρώτα ότι οι ομηρικοί άθλοι και τα ομηρικά έπαθλα στο σύνολό τους εγγράφονται σε ένα τυπολογικό τετράγωνο, αποκλίνοντας προς τη μία ή την άλλη γωνία του, όταν δεν συμπίπτουν στην τομή των διαγωνίων του. Το περιβάλλον τους δηλαδή είναι: εμπόλεμο ή ειρηνικό· ταφικό ή συζυγικό, υπό τη μορφή συνήθως ανταγωνιστικής μνηστείας που σκοπεύει στον γάμο. Δυστυχώς ο χώρος δεν με παίρνει να δώσω αντίστοιχα παραδείγματα. Περιορίζομαι λοιπόν προς το παρόν στην Ιλιάδα, όπου ο πόλεμος φαίνεται να σκιάζει τα άθλα και τα έπαθλά της, τα οποία εμφανίζονται είτε ως αφορμές του είτε ως παράγωγα και παρεπόμενά του.

Οπως στη ρίζα του τρωικού μύθου και πολέμου αναγνωρίζεται η Ελένη έπαθλο του Πάρη, που του προέκυψε ως ανταμοιβή της Αφροδίτης στον περί κάλλους άθλο της με την Ηρα και την Αθηνά, αναλόγως και η αρχή του ιλιαδικού μύθου και πολέμου στιγματίζεται από τον εριστικό αγώνα Αγαμέμνονα και Αχιλλέα για ένα γυναικείο γέρας, έπαθλο πολέμου δηλαδή, το οποίο μάλιστα στη συγκεκριμένη περίπτωση διπλασιάζεται: προηγείται η Χρυσηίδα· έπεται η Βρισηίδα. Στην έξοδο του έπους πάλι, ο φόνος του Πατρόκλου από τον Εκτορα εκμαιεύει άθλα και έπαθλα που προκηρύσσει ο Αχιλλέας, για να τιμήσει τον αγαπημένο εταίρο του. Από μιαν άποψη επομένως θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι άθλα και έπαθλα στην Ιλιάδα αποτελούν λίγο πολύ άλλοθι του πολέμου της. Παρά ταύτα, υπάρχει ένα στοιχείο που διακρίνει τον πόλεμο από τα άθλα – όχι πάντως ο δόλος ή και η βία. Οπως και να το κάνουμε, τα «άθλα επί Πατρόκλω» της Ιλιάδας αίρουν κατά κάποιον τρόπο τον προηγούμενο φόνο και οπωσδήποτε δεν παράγουν τα ίδια φόνο. Τι γίνεται στην Οδύσσεια ως προς το κρίσιμο αυτό κεφάλαιο, θα το δούμε την άλλη Κυριακή. Εκπλήξεις δεν αποκλείονται.

  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΡΧΕΙΟ

Σάββατο βράδυ @ MY WAY CLUB [28.12.2019]

Ακόμη ένα Σαββατόβραδο γέμισε το My Way από κόσμο γεμάτο κέφι και τρελή διάθεση για χορό! Ρίξτε μ…

«ΤΟ ΣΠΑΡΤΟ» σας προσκαλεί σε εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου, στα Σπαρτιά

Στην εκδήλωση που θα πραγματοποιήσει το Σάββατο 4 Ιανουαρίου 2020 και ώρα 19:00 στην αίθουσα…

Μια θύμηση για τον μακαριστό πρωτοπρεσβύτερο και λαμπρό επιστήμονα π. Γεώργιο Μεταλληνό

γράφει ο Σωτ. Γαλανός Τα ακόλουθα λόγια της γραφή μου ας είναι από καρδιάς για τον αγαπητό μας σ’…

Νίκη επί του Προμηθέα ΄14 στην Πάτρα και πρόκριση στις 8 καλύτερες ομάδες της Α΄ Κατηγορίας για τους Εφήβους του Α. Σ. Κεφαλονιά

Ο Α.Σ. Κεφαλονιά μπορεί να περηφανεύεται για άλλη μια χρονιά για την πρόοδο των αναπτυξιακών…

Λύκειο Ελληνίδων – Το στόλισμα της «Αγιοβασιλίτσας»

Σε κλίμα ευφρόσυνο, με πολλά παραδοσιακά κεράσματα και ευχές, πραγματοποιήθηκε , 29 Δεκέμβρη…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

20 Μαΐου 2024

Επιμνημόσυνη δέηση και καταθέσεις στεφάνων στα μνημεία των Ριζοσπαστών εν όψει των εορτασμών της 21ης Μαΐου [20.05.2024]

Πραγματοποιήθηκε σήμερα η Επιμνημόσυνη Δέηση και καταθέσεις στεφάνων στο Νεκροταφείο Αργοστολίου…
20 Μαΐου 2024

Γυναικεία Χορωδία Δήμου Αργοστολίου: «Σαν του Μαϊού τες ευωδιές» @Κέφαλος [19.05.2024]

Πραγματοποιήθηκε σήμερα στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων για την Ένωση των Επτανήσων με τη…
19 Μαΐου 2024

Κτήμα Χαριτάτος: Ανοιχτές Πόρτες 2024 [19.05.2024]

Με τον πρωινό ήλιο της Κυριακής αλλά και με το αεράκι της κυριακάτικης βραδιάς πραγματοποιήθηκε …
19 Μαΐου 2024

Συναυλία σπουδαστών της Φιλαρμονικής Σχολής Κεφαλληνίας @Αργοστόλι [18.05.2024]

Χθες Σάββατο 18 Μαΐου και ώρα 8μμ η αίθουσα συναυλιών της Φ.Σ.Κ. γέμισε από μουσική και ενθουσια…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ταξιδεύοντας με τις γεύσεις του «Wokinn» [17.05.2024]
17 Μαΐου 2024

Ταξιδεύοντας με τις γεύσεις του «Wokinn» [17.05.2024]

Εάν δεν έχεις δοκιμάσει τα λαχταριστά πιάτα του Wokinn νομίζουμε πως ήρθε η στιγμή να τρέξεις……
Στο κατάστημα «Loukoumania» θα βρεις λαχταριστά γλυκίσματα
2 Μαΐου 2024

Στο κατάστημα «Loukoumania» θα βρεις λαχταριστά γλυκίσματα

Καθώς μπαίνει το Πάσχα τείνουμε όλοι να αναζητούμε πιο έντονα γλυκές λιχουδιές, το κατάστημα Lou…
Πασχαλινά γλυκίσματα από τον φούρνο «Τρίτη Γενιά»
2 Μαΐου 2024

Πασχαλινά γλυκίσματα από τον φούρνο «Τρίτη Γενιά»

Τσουρέκια απλά ,γεμιστά με Μπουένο , σοκολάτα , κάστανο , σοκολάτα μπανάνα ,λευκή σοκολάτα , έρε…
Στα καταστήματα «Voskopoula since 1910» θα βρείτε εξαιρετικές πασχαλινές λιχουδιές
2 Μαΐου 2024

Στα καταστήματα «Voskopoula since 1910» θα βρείτε εξαιρετικές πασχαλινές λιχουδιές

Στα καταστήματα «Voskopoula sinve 1910» σας περιμένουν πασχαλινές λιχουδιές από πασχαλινό πανετό…
  • YOU
  • YOU
  • YOU
  • YOU