Πρωτοχρονιά στην Κεφαλονιά: Όταν τα έθιμα καθόριζαν την οικιακή οικονομία

Λέξεις: Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Τα έθιμα στα χωριά είχαν άμεση σχέση με την καθημερινή ζωή και την ευημερία του σπιτιού. Έτσι, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς τηρούσαν συνήθειες και τελετές που απέβλεπαν στο να τους φέρουν μια καλή και καρποφόρα χρονιά.

Σύμφωνα με το παλιό έθιμο των χωριών, έπρεπε να πάρουν μια στρογγυλή κουλούρα ψωμί, ίδια με την κουλούρα της γωνιάς των Χριστουγέννων, και να τη σπάσουν πάνω στα κέρατα του κριαριού ή του τράγου, ώστε να πάει καλά η κτηνοτροφική παραγωγή, λέγοντας: «Χίλια καλά, χίλια πρόβατα!».

Έπειτα, πήγαιναν στο κοτέτσι με το ψωμί της ημέρας, την αγιοβασιλίτσα, το κρατούσαν πάνω από την κοτοφωλιά και έλεγαν τρεις φορές: «Αυγά, πουλιά, όλο κιού και κανένα κλού!».

Σε ορισμένα χωριά, την Πρωτοχρονιά, υποδέχονταν τον επισκέπτη ή την ομάδα παιδιών που έλεγε τα κάλαντα στο σπίτι με τις ίδιες ευχές, όμως ο σπιτονοικοκύρης τους πρότασσε το σίδαυλο αναμμένο (δηλαδή το ξύλο με το οποίο τακτοποιούμε τη στάχτη και τα μισοκαμμένα ξύλα στο τζάκι) και έδινε την ευχή και τα Χρόνια Πολλά. Το τζάκι έπρεπε να είναι αναμμένο, ώστε να πάρει το σίδαυλο και να υποδεχτεί τον επισκέπτη.

Το ξεχασμένο αυτό έθιμο αποτελεί παραλλαγή της Κουλούρας της Γωνιάς, την οποία τελετουργικά τηρούσαν και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Η φωτιά, στην τελετουργική της διάσταση, ήταν και παραμένει μια καθαρτήρια δύναμη, που διώχνει το κακό και φέρνει ευλογία στο σπίτι.