ΡΕΤΡΟ: Όταν στο γιορτάσι της Αγίας Τριάδος Ληξουρίου , είχαν φωτιές

γράφει ο Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Έως το 1912 το πανηγύρι της Αγίας Τριάδας Ληξουρίου, δε γινόταν σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, δηλαδή, τη μέρα του Αγίου Πνεύματος, αλλά πάντα Τρίτη, μετά την Πεντηκοστή. Ποιος ξέρει γιατί; Φαίνεται, πως στο Ληξούρι, όλα είχαν και έχουν ακόμη δικό τους κώδικα…!

Το 1912, οι Επίτροποι έβγαλαν ανακοίνωση και μετέφεραν την ιερή πανήγυρη, όπως έγραψαν, την ημέρα μετά την Πεντηκοστή, δηλαδή τη Δευτέρα. Μάλιστα κοσμούσαν την ιερά πανήγυρη με φωτιές, όπου μαζεύονταν πολύ κόσμος και τις χαίρονταν. Έχουν σωθεί πολλές πληροφορίες γύρω από το εθιμικό «των φωτιών», όπως: Οι απαγορεύσεις, οι προφυλάξεις και τα άλλα μέτρα προστασίας, για το
επικίνδυνο που μπορούσαν να προξενήσουν αυτές οι θεαματικές φωτιές και τα πυροτεχνήματα.
Στα 1906 ο Γεώργιος Μολφέτας σχολιάζει ποιητικά στην εφημερίδα του, ένα από αυτά τα παλιά επιβλητικά πανηγύρια της πόλεως του Ληξουρίου, που το θρησκευτικό συναίσθημα «συναγωνιζόταν» την κοινωνική επικοινωνία και επίδειξη…! Παρόλο που τη χρονιά εκείνη, την είχε πλήξει ο περονόσπορος, η σταφίδα δεν είχε αποδώσει οικονομικά, η εμπορική κίνηση στο Ληξούρι είχε ελαττωθεί αισθητά, όπως θα λέγαμε σήμερα, « η αγορά ήταν πεθαμένη », οι Επίτροποι της Αγίας Τριάδος, τόλμησαν να κάνουν τις φωτιές στο πανηγύρι της εκκλησιάς τους.

Τα πυροτεχνήματα- φωτιές, ήταν έξι ρόδες, που όταν τους έβαζαν φωτιά, ξεκινούσαν το στριφογύρισμα και βουίζοντας δυνατά σκορπούσαν σπίθες και φλόγες. Στις φωτιές πέρα από ρόδουλα (ρόδες) είχαν και σαμάκια κι άλλα πυροτεχνήματα και γινόταν μια πανδαισία χαράς, που συνοδευόταν από επιφωνήματα θαυμασμού. Η Φιλαρμονική Σχολή Πάλλης παιάνιζε ενδιάμεσα και συμπλήρωνε το κάδρο της «φλογώδης παράστασης του Πανηγυριού τσ’ Αγίας Τριάδος Ληξουρίου» με μεγαλοπρέπεια…!

ΠΑΝΗΓΥΡΙ

Στο Ληξούρι το καϋμένο
το πολύ ξεπεσωμένο,

μ’ όλες του περονοσπόρου της συχνές λαβωματιές,
είχανε τσ’ Αγιάς Τριάδος πανηγύρια με φωτιές,
κι’ έτυχα κι’ εγώ σε δαύτες και μ’ αρέσανε πολύ
κι’ έλεγα του Παιχνιδιάρη και του Κώστα του Αλή

« σας συγχαίρω επιτρόποι

που εκάησαν ωραία οι θρησκευτικοί σας κόποι.».
Στης φωτιές τσ’ Αγιάς Τριάδος ήτανε κι’ η μουσική
κι έπαιζε το Τροβατόρε μεσ’ τα βούρλα τα εκεί
κι’ είχανε και μπασαβιόλα μέσ’ τη μπάντα τους στολίδι

μ’ έναν ιταλό γνωστό
που του δίνανε μιστό
έξη σέκια βοστιλίδι,
κι’ είναι υποχρεωμένος
να σονάρη μεθυσμένος.

Ήταν όλες η κυράδες κι’ όλες η φτωχοκοπέλες

γύρω γύρω στης ροδέλες,

κι’ ήτανε κι’ η δεσποσύνη με την ψάθα τη φαρδιά
που μωρχώτουν η ματιά της σα σαμάκι στην καρδιά.

Ήταν κι’ έμορφες υφάντρες
που υφαίνανε προικιά
και χρυσούς ελπίζουν άντρες
να περνούν ζωή γλυκειά.

Είδα κόρες ζηλεμένες νάχουν χάριτας αγγέλων,
κι’ έβλεπα και τους αρχόντους, θύματα σταφιδαμπέλων
πωφορούσανε βελάδες και κολέτα του λαιμού,
διαρκείας αιωνίας με κολόρο σκοτωμού.

Όλα ήτανε ωραία και σαμάκια και λοιπά
κι’ η ροδέλες τους η έξη
και το ψάλσιμο τ ’ Αλέξη
κι’ η ντουρέτσα του παπά.