Ευρυδίκη Λειβαδά: Προσεγγίζοντας το θεατρικό της Τζένης Παπαδημάτου «Ο παπουτσωμένος γάτος»

Το Σαββατοκύριακο στο Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου «Ο Κέφαλος» ανέβηκε «Ο παπουτσωμένος γάτος» σε σκηνοθεσία της Τζένης Παπαδημάτου. Το γεγονός αυτό είναι σημαντικό για αρκετούς λόγους. 

Το έργο, γνωστότατο δημιούργημα του μεγάλου Γάλλου Ακαδημαϊκού ποιητή και συγγραφέα παιδικών παραμυθιών Charles Perrault, προσέγγισε συγγραφικά με τη δική της οπτική η Τ. Παπαδημάτου και, πράγματι, πέτυχε να περάσει τα μηνύματα που η ίδια επεδίωξε: ο ήρωάς της έγινε η «φωνή της αισιοδοξίας» και μετέφερε «τόσα μηνύματα και αξίες»! 

Σε έναν σκηνικό χώρο ονειροφαντασίας, που από την αρχή προδιέθεσε τους θεατές και πληροφορούσε επ’ακριβώς την ατμόσφαιρα όπου θα ξετυλιγόταν το έργο, στήθηκε με μαεστρία η ζωή στο δάσος. Στο βάθος το κλασικό παλάτι των παιδικών μας χρόνων, κι επί σκηνής ένας μύλος, κορμοί δένδρων, δυο νεραϊδούλες-ξωτικά που είχαν τον ρόλο της Τύχης και «πήγαιναν την ιστορία», κι ένα βιβλίο παραμυθιών μεγάλου μεγέθους.  

Κυψέλη δημιουργικής δουλειάς είχε γίνει για μήνες το Πνευματικό Κέντρο της Μητροπόλεως Κεφαλληνίας –το οποίο οι συντελεστές δεν παρέλειψαν να ευχαριστήσουν, καθώς και τον Δήμο Αργοστολίου για την στήριξή του-. Εκεί, η Τζένη Παπαδημάτου κι οι βοηθοί της –ανάμεσά τους κι η ταλαντούχα πρωταγωνίστρια Δανάη Χριστοδουλάτου-, δίδαξαν με αγάπη, δημιουργικό πάθος, μεράκι κι υπομονή τι είναι πραγματικά θέατρο. Τα παιδιά-μαθητές-ηθοποιοί μπήκαν στον κόσμο του παραμυθιού και το καθένα έμαθε να υπηρετεί τον ρόλο του με αυτοσυγκέντρωση και μέτρο. Μπορεί αυτά τα παιδιά να είναι καρπερή ύλη στα χέρια της έμπειρης σκηνοθέτιδας. Όμως δεν παύει να ενέχουν μεγάλη ευθύνη. Και πέραν αυτής, δεν είναι εύκολο να τα «κερδίσεις», να τα ελέγξεις, να τα οργανώσεις και -με τέχνη- να τα συγκροτήσεις σε ομάδες όπου θα τους διδάξεις τον πρώτο σκηνικό «βηματισμό», αυτή τη μαγική μύηση στο θέατρο. Αναφέρομαι σε συγκρότηση σε ομάδες γιατί δεν είναι όλα της ίδιας ηλικίας οπότε απαιτείται ιδιαίτερη δεξιότητα η προσέγγισή τους και η εκπαίδευσή τους στα της σκηνής. Κάθε ένα παιδί-ηθοποιός βιώνει διαφορετικά τον ήρωα και τον ρόλο του. Αλλιώς προσεγγίζονται τα μικρούλια, αλλιώς τα μεγαλύτερα, κι αλλιώς αυτά που έχουν ήδη λάβει μέρος σε παραστάσεις. Όλα όμως μαθαίνουν τα εκφράζονται, να ορίζουν την κίνησή τους, τη στάση τους, να υποτάσσουν την αμηχανία τους επί σκηνής, να πειθαρχούν, να δημιουργούν, να διορθώνονται, να αποκτούν φτερά μέσα στην ομάδα. Το καθένα μαθαίνει να έχει δική του υπεύθυνη φροντίδα. Του δόθηκε το ερέθισμα να ανακαλύψει τη δική του –ίσως κρυφή- ικανότητα. Κι όλα μαζί αναπτύσσουν δράσεις συνεργατικές, βιώνουν κοινή χαρά, κι έχουν συγκεκριμένο κοινό στόχο: την εκπλήρωση του έργου. Ο καθένας αντιλαμβάνεται πως, ζώντας σε αυτό το «Μέγα Άγνωστο όπου οδηγείται ο παρακμάζων πολιτισμός μας» –όπως έχω ήδη αλλού αναλύσει- είναι απόλυτα βέβαιο πως η ψυχική ωφέλεια για αυτές τις αγνές κι εύπλαστες προσωπικότητες είναι ανυπολόγιστη!  

Η σύγχρονη τεχνολογία συνέβαλε τα μέγιστα στην αισθητική του έργου και στις εντυπώσεις που αυτό άφησε σε όλους. Απόλυτα επιτυχημένη εφαρμογή βρήκε στο πάντρεμα των αρμονικών στίχων των τραγουδιών που έπλασε η Τ. Παπαδημάτου, με την μουσική-δημιουργία σύγχρονων μέσων. Χαρούμενες μελωδίες, ανάλαφρες, σωστές εναλλαγές κατάλληλων μουσικών μοτίβων παρέσυραν ακόμη πιο βαθιά στον παραμυθικό κόσμο συντελεστές και θεατές. Ανάμεσα στους τελευταίους ήταν και πλήθος παιδιών κάθε ηλικίας. Φίλοι, συμμαθητές, συγγενείς ήρθαν να χαρούν, να συμμετέχουν διαδραστικά κατά διαστήματα, και να χειροκροτούν τους αγαπημένους τους. 

Σε αυτό το μουσικοχορευτικό έργο με την ατελείωτη και γρήγορη εναλλαγή προσώπων, κινήσεων, λόγων, αν και δεν υπήρξε ολική αλλαγή σκηνικών, μικρές έξυπνες προσθήκες σημασιοδότησαν πλήρως το μήνυμα που ήθελε με ευφυή τρόπο η σκηνοθέτιδα να δώσει. Θα σταθώ στο μεγάλο βιβλίο των «Παιδικών Παραμυθιών» που έπαιξε ρόλο πόρτας εισόδου και εξόδου: εισόδου της πρωταγωνίστριας-παπουτσωμένου γάτου και εξόδου όταν στην τελευταία πράξη τρύπωσαν εκεί τα παιδιά-ηθοποιοί υποδηλώνοντας το τέλος του παραμυθιού.  

Φωτιστικά εφέ –ειδικά στην «ξιφομαχία» με τις οπτικές εκπλήξεις και την παράλληλη μουσική κάλυψη-, κατάλληλα κουστούμια προσαρμοσμένα στη θεματική που οπτικοποιούσαν τους ρόλους που υποδύονταν όλα τα παιδιά –ζωάκια του δάσους, γάτες, αρχοντοπούλες, υπηρέτριες, οι δευτεραγωνιστές και η πρωταγωνίστρια-, αλλά και το βάψιμο που ήταν προσεγμένο στην κάθε του λεπτομέρεια, παρέδωσαν συντελεστές και θεατές σε ονειρικό παιχνίδι φαντασίας και χρωμάτων. 

Η συγκεκριμένη επιλογή του έργου αποδείχθηκε πετυχημένη. Τα παιδιά στάθηκαν όλα στο ύψος του ρόλου τους, με ανάλογες εκφράσεις, χωρίς περιττές κινήσεις κι υπερβολές ανέδειξαν τη δύναμη της συνεργασίας, της επικοινωνίας, της κοινωνικότητας, της ευχαρίστησης, της ικανοποίησης, του ενθουσιασμού. Ας μην ξεχνάμε πως σκοπός δεν είναι να αναδειχθούν ταλέντα –αναμφίβολα κάποια είναι φυσικά, πηγαία-. Σκοπός είναι να φωτισθεί ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του σπουδαίου έργου του «Παπουτσωμένου Γάτου» που ξεκίνησε από ένα όραμα σύνθεσης της σκηνοθέτιδας Τ. Παπαδημάτου, ανήλθε μέσω κοπιώδους προσπάθειας από τα επιμέρους στο όλον, και μετέδωσε στους συμμετέχοντας -στη σκηνή και στην πλατεία-, τη χαρά της Αριστοτελικής μίμησης. Πράγματι, αυτά που αισθάνθηκαν τα παιδιά-ηθοποιοί τα μετέφεραν με επιτυχία και σε εμάς που συμμετείχαμε θεώμενοι.

Σημ. Επειδή οι συντελεστές της παράστασης είναι πολλοί, το πρόγραμμα είναι ικανό συνοδευτικό οπτικό υλικό για να καλύψει την αναφορά ονομάτων.