«Σπίτι μου 3»: Τα σενάρια για τους δικαιούχους και τα επιλέξιμα ακίνητα

Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ

Με ένα νέο «Σπίτι μου» στη φαρέτρα της ανεβαίνει η κυβέρνηση στη ΔΕΘ, καθώς μετά το κλείσιμο του δεύτερου κύκλου με 14.114 υπογεγραμμένα στεγαστικά δάνεια, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην επόμενη γενιά του προγράμματος.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το «παράθυρο» για έναν τρίτο κύκλο, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται ένα νέο χρηματοδοτικό μοντέλο, περισσότεροι δικαιούχοι και νεότερα ακίνητα που θα ξεπερνούν τον σημερινό «κόφτη» του 2007.

Το πολιτικό σήμα έχει δοθεί. Ο πρωθυπουργός, μιλώντας τον Ιούλιο για τα δύο προγράμματα «Σπίτι μου», είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει και τρίτος κύκλος, βάζοντας ωστόσο χαρακτηριστικά «έναν αστερίσκο ή μία επιφύλαξη». Πλέον, με το «Σπίτι μου ΙΙ» να έχει ολοκληρωθεί στις 31 Αυγούστου και το στεγαστικό να βρίσκεται ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα ενόψει ΔΕΘ, το ενδιαφέρον στρέφεται στο εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανοίξει περισσότερο τα χαρτιά του για την επόμενη γενιά φθηνών στεγαστικών δανείων.

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, η οποία έχει εγκριθεί και αποτελεί τον κυβερνητικό οδικό χάρτη για την επόμενη δεκαετία, περιλαμβάνει ως νέο προτεινόμενο μέτρο την «Επέκταση προγράμματος Σπίτι Μου». Η παρέμβαση έχει προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι μπορεί να αφορά περίπου 16.000 ωφελούμενους, ενώ περιγράφει και έναν διαφορετικό μηχανισμό για τη χρηματοδότηση φθηνών στεγαστικών δανείων.

Η συζήτηση για τον επόμενο κύκλο ανοίγει αμέσως μετά την ολοκλήρωση του «Σπίτι μου ΙΙ». Η συμβασιοποίηση του προγράμματος έκλεισε στις 31 Αυγούστου, με 15.097 εγκεκριμένα δάνεια συνολικού ύψους 1,82 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 94,5% του συνολικού προϋπολογισμού.

Τελικά υπογράφηκαν 14.114 δανειακές συμβάσεις, συνολικού ύψους 1,54 δισ. ευρώ, ενώ μέσω του προγράμματος κινητοποιήθηκαν αγορές ακινήτων αξίας άνω των 2,15 δισ. ευρώ. Το μέσο εγκεκριμένο δάνειο διαμορφώθηκε στις 120.400 ευρώ και η συνολική δημόσια στήριξη έφθασε τα 943,2 εκατ. ευρώ.

Τα στοιχεία δείχνουν παράλληλα ποιο ήταν το προφίλ των νοικοκυριών που αξιοποίησαν το πρόγραμμα. Το 66,6% των δικαιούχων είχε ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, ενώ το μέσο εισόδημα διαμορφώθηκε στα 21.130 ευρώ. Η μέση ηλικία ήταν τα 38 έτη και το 41% των ωφελουμένων ήταν έως 36 ετών.

Το «κλειδί» του 2007

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που βρίσκονται στο τραπέζι για έναν νέο κύκλο αφορά τη δεξαμενή των ακινήτων. Το «Σπίτι μου ΙΙ» έθεσε συγκεκριμένους περιορισμούς, με ανώτατη εμπορική αξία ακινήτου τις 250.000 ευρώ, επιφάνεια έως 150 τ.μ. και συγκεκριμένο ηλικιακό όριο για την κατοικία.

Η περιορισμένη προσφορά κατάλληλων ακινήτων αποτέλεσε ένα από τα βασικά προβλήματα στην εφαρμογή του προγράμματος, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά. Γι’ αυτό και ένα από τα σενάρια που εξετάζονται για την επόμενη γενιά του «Σπίτι μου» είναι να ανοίξει η περίμετρος σε νεότερες κατοικίες, μετακινώντας τον σημερινό χρονικό «κόφτη» και επιτρέποντας την ένταξη ακινήτων μετά το 2007.

Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των διαθέσιμων κατοικιών, παραμένει όμως προς το παρόν μέρος του σχεδιασμού και όχι οριστικοποιημένος όρος ενός νέου προγράμματος.

Περισσότεροι δικαιούχοι

Στο τραπέζι βρίσκεται και η διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων. Τα σενάρια που έχουν τεθεί προβλέπουν πιο ευέλικτα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να μπορούν να ενταχθούν νοικοκυριά τα οποία σήμερα μένουν εκτός επειδή υπερβαίνουν οριακά τα ανώτατα εισοδηματικά όρια.

Αντίστοιχη συζήτηση υπάρχει και για τα ηλικιακά κριτήρια, χωρίς ωστόσο να έχει κλειδώσει μέχρι στιγμής κάποια συγκεκριμένη αλλαγή. Το ζητούμενο είναι ένας επόμενος κύκλος να αποκτήσει μεγαλύτερη περίμετρο, χωρίς να χάσει τη στόχευσή του σε νέους, ζευγάρια και οικογένειες που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία με τους όρους της αγοράς.

Το νέο μοντέλο των 500 εκατ. ευρώ

Το μεγαλύτερο ερώτημα για το «Σπίτι μου 3» είναι η χρηματοδότηση, καθώς το «Σπίτι μου ΙΙ» στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Για την επόμενη ημέρα, όμως, η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική περιγράφει ένα διαφορετικό μοντέλο.

Αντί της άμεσης επιδότησης του επιτοκίου από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους, προβλέπεται η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όταν αυτά χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους.

Με απλά λόγια, στο μοντέλο που περιγράφεται στη Στρατηγική η κρατική στήριξη μεταφέρεται από την άμεση επιδότηση του επιτοκίου στο φορολογικό κίνητρο προς τις τράπεζες, προκειμένου αυτές να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια στους δικαιούχους. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένας πιο μόνιμος μηχανισμός φθηνών στεγαστικών δανείων, ο οποίος δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έκτακτους ευρωπαϊκούς χρηματοδοτικούς πόρους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποφασιστεί πως ένα «Σπίτι μου 3» θα λειτουργήσει ακριβώς με αυτό το μοντέλο. Αποτελεί, όμως, πλέον επίσημη κατεύθυνση της Εθνικής Στρατηγικής για την επέκταση του «Σπίτι Μου» και δίνει μια πρώτη εικόνα για το πώς θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί η επόμενη γενιά του προγράμματος.

Με το «Σπίτι μου ΙΙ» να έχει πλέον κλείσει, τα κομμάτια που απομένει να «κουμπώσουν» αφορούν τον ακριβή μηχανισμό χρηματοδότησης, τα νέα εισοδηματικά και ηλικιακά όρια, το ύψος του δανείου και κυρίως το πόσο θα ανοίξει η δεξαμενή των επιλέξιμων ακινήτων πέρα από τον σημερινό χρονικό περιορισμό.

Πηγή: protothema.gr