Άγιος Γεράσιμος: Ο της Κεφαλληνίας πολύτιμος θησαυρός και των Ορθοδόξων προστάτης

Λέξεις: Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Ο 16ος αιώνας σημαδεύει έντονα την ιστορία της Ελλάδας μέσα από δύο μεγάλους άξονες: αυτόν της Τουρκοκρατίας και αυτόν της Γαληνότατης Βενετίας, η οποία, ενισχυμένη με τη βυζαντινή κληρονομιά, κυριαρχούσε στα λιμάνια, πρωτοστατούσε στο εμπόριο και επηρέαζε τη διοίκηση.
Ωστόσο, ο Ελληνισμός έδινε τον αγώνα επιβίωσής του, τόσο μέσα στα όρια του ελλαδικού χώρου όσο και εκτός αυτών, στην Ευρώπη, αναπτύσσοντας δύο μορφές άμυνας που, αν και διαφορετικού χαρακτήρα, αποδείχθηκαν ευεργετικές για τον δυτικό κόσμο.

Στην πρώτη περίπτωση, όπου ο Ελληνισμός δυναστευόταν από το σπαθί του Τούρκου δυνάστη, με βαριά φορολογία τη ζωή, την ελευθερία και την πίστη, η Θεία Πρόνοια έστειλε μια σωρεία Αγίων και Διδασκάλων, μορφών γνώσης και Ορθοδοξίας, για να κρατήσουν ζωντανό το φρόνημα του λαού που καθημερινά υπέφερε σκληρά.

Στη δεύτερη, Έλληνες που δεν άντεξαν τον τουρκικό ζυγό, πέρασαν μέσω των Επτανήσων στην Ιταλία και άλλες χώρες της Ευρώπης, όπου κατέθεσαν τον δικό τους πολιτισμό, γονιμοποιώντας τη δυτική σκέψη και συμβάλλοντας στη γέννηση της Αναγέννησης.

Ο Άγιος Γεράσιμος και τα Επτάνησα

Στα Επτάνησα, κυρίαρχοι τότε ήταν οι Ενετοί, που καλλιέργησαν τις δικές τους πρακτικές και συμφέροντα, οδηγώντας αρχικά τους κατοίκους σε αδυναμία αντίδρασης. Ωστόσο, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κάτοικοι παρέμειναν στυλοβάτες ήθους, γλώσσας και πίστης.

Είναι στα Επτάνησα, και ιδίως στην Κεφαλονιά και στη Ζάκυνθο, που «παρουσιάζονται» δύο άγιοι φωστήρες: ο Άγιος Γεράσιμος και ο Άγιος Διονύσιος.
Δύο μορφές που κατόρθωσαν να επιβληθούν με μοναδικό τρόπο, μέσα σε περιβάλλον ισχυρού καθολικού δόγματος, κερδίζοντας τον σεβασμό ακόμη και των αντιπάλων τους.

Ο Γεράσιμος Νοταράς

Στην Κεφαλονιά, της οποίας η γεωγραφική θέση και τα λιμάνια είχαν στρατηγική σημασία για τους Ενετούς, εμφανίζεται μέσα στην καρδιά του νησιού ένας καλόγερος από την Πελοπόννησο — ο Γεράσιμος Νοταράς.

Μορφή ευγενική και πράα, με υπόξανθο γένι και μάτια γεμάτα αναζήτηση, κατάφερε να ριζώσει στο νησί και να γίνει αποδεκτός από τον λαό μέσα από τον ασκητικό του βίο, την ταπεινότητα και τους αγώνες του.

Ήταν ο πολυταξιδεμένος ασκητής, που ζούσε σκάβοντας τα χώματα της κοιλάδας των Ομαλών, ημερεύοντας ψυχές ταραγμένες από πάθη και κακά πνεύματα.
Ήταν το αρχοντόπουλο από τα Τρίκαλα Κορινθίας, που την ημέρα άνοιγε πηγάδια για να ποτίσει τη γη και το βράδυ, κάτω από τα αστέρια, προσευχόταν μέσα στο ασκητήριό του, δαμάζοντας τον εαυτό του.

Με τη δράση του αντιμετώπισε τους άρπαγες των χωριών, δίδαξε τους ανθρώπους σεβασμό και δικαιοσύνη, και με τον χρόνο εξυψώθηκε στο επίπεδο του μεγάλου Αγίου.

Ο στεγνός στο σώμα και φωτεινός στην ψυχή καλόγερος, δίδαξε —χωρίς λόγια αλλά με έργα— τον Καθολικό ιερωμένο και τον Ενετό δυνάστη πως ο λαός της Κεφαλονιάς, όσες δοκιμασίες κι αν περάσει, δεν χάνει την Ορθόδοξη Πίστη του.

Η αγιότητα και η αφθαρσία

Ο Άγιος Γεράσιμος αξιώθηκε τη Θεία Χάρη της αφθαρσίας, υψώθηκε στην τάξη των Αγίων και Οσίων και έγινε αιώνιος προστάτης της Κεφαλονιάς.
Όταν το νησί δοκιμαζόταν από αρρώστιες, σεισμούς και λιμούς, ο λαός τον λιτάνευε, ζητώντας τη μεσιτεία του προς τον Ύψιστο Πατέρα.

Κάθε φορά που τον αναζητούμε, τα μάτια μας στρέφονται στο Ιερό Σκήνωμά του, το χέρι μας σχηματίζει τον Σταυρό, και η ψυχή μας τον παρακαλεί με ευλάβεια.
Κάτω από τον ιερό πλάτανο που ο ίδιος φύτεψε και δίπλα στο πηγάδι που ο ίδιος βάθυνε, η ψυχή του πιστού γεμίζει πίστη και ευγνωμοσύνη.

Η μορφή του στην τέχνη και την ψυχή

Η αγία μορφή του πέρασε στις εικόνες και στις τοιχογραφίες, στα χρώματα των αγιογράφων και στα έργα των καλλιτεχνών.
Ανεξάρτητα από την τεχνοτροπία, το βλέμμα του παραμένει γαλήνιο, μεταδίδοντας μήνυμα πίστης και ειρήνης:

«Τεκνία, ειρηνεύετε εν εαυτοίς και μη τα υψηλά φρονείτε.»

Ο Άγιος Γεράσιμος, ο πολύτιμος θησαυρός της Κεφαλονιάς, μας καθοδηγεί με τη σιωπή του και μας διδάσκει πώς να στεκόμαστε με υπομονή και δύναμη στους δύσκολους καιρούς.
Μας συνάζει στο μοναστήρι του, μας ευλογεί με την παρουσία του και μας «παραδίδει» την ωραία ψαλτική του ακολουθία — ύμνο πίστης, ταπεινότητας και ευγνωμοσύνης.