Η επιστολή του Η. Μπεριατου προς τον Υπουργό πολιτισμού και πρωθυπουργό

Προς :
Τον Πρωθυπουργό και Υπουργό Πολιτισμού
κ. Κώστα Καραμανλή

Κοινοποίηση:
-Υφυπουργό Πολιτισμού κ. Πέτρο Τατούλη
-Γ. Γραμματέα ΥΠΠΟ κ. Χρήστο Ζαχόπουλο
-Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο
-Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων
κα Μ. Φουντούκου

Αθήνα 13 Ιανουαρίου 2005

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Όπως ασφαλώς γνωρίζετε, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος, η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας και δικαίωμα του κάθε πολίτη. Επί πλέον η χώρα μας έχει υπογράψει και επικυρώσει αρκετές διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες σχετικά με το περιβάλλον και ως εκ τούτου έχει αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις απέναντι στη διεθνή και ευρωπαϊκή κοινότητα. Ακόμη, πριν από δύο μόλις χρόνια ψηφίστηκε και τέθηκε σε ισχύ ο νόμος 3028/2002, ο οποίος έθεσε σε νέες βάσεις το ζήτημα της προστασίας των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τέλος, σχετική με την απόλυτη προτεραιότητα προστασίας της μνημειακής κληρονομιάς είναι και η προσφάτως εκδοθείσα (με αφορμή άλλη υπόθεση) απόφαση 3050/204 του ΣτΕ.

Από την άλλη πλευρά, τα νησιά Κεφαλονιά και Ιθάκη, έχουν υποστεί σοβαρά τραύματα από τους καταστρεπτικούς σεισμούς του 1953, και υπάρχει μεγάλη ανάγκη διάσωσης και προστασίας όσων μνημειακών κατασκευών απέμειναν. Μια τέτοια περίπτωση αποτελεί και η Γέφυρα Δεβοσσέτου, μοναδικό μνημείο τεχνικού πολιτισμού σε ολόκληρη τη χώρα. Πραγματικά, πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της μεγάλης ευρωπαϊκής κληρονομιάς. Το μνημείο αυτό υφίσταται καθημερινή φθορά και καταπόνηση από τα διερχόμενα οχήματα, νόμιμα και παράνομα, με την εγκληματική ανοχή της πολιτείας και σε πείσμα των επιστημονικών γνωματεύσεων και εκθέσεων των αρμόδιων υπηρεσιών, για τον κίνδυνο που διατρέχει.

Σημειωτέον ότι το μνημείο αυτό προστατεύεται απ’ ευθείας από το νέο νόμο 3028/02 (άρθρο 6 παρ. 4) όπως όλα τα αρχαία, βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία αφού κατασκευάστηκε πριν από το 1830 (άρθρο 2). Έχει δηλαδή ισχυρή θεσμική προστασία που σημαίνει αυξημένες ευθύνες από τα αρμόδια όργανα της πολιτείας. Ειδικότερα με βάση το άρθρο10 του ίδιου νόμου ‘ απαγορεύεται κάθε ενέργεια σε ακίνητο μνημείο που είναι δυνατόν να επιφέρει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του’ (ό,τι ακριβώς γίνεται σήμερα από τα οχήματα). Επίσης στην παράγραφο 7 του ίδιου άρθρου ‘…είναι δυνατόν με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου να επιβάλλονται περιορισμοί στη χρήση και στον τρόπο λειτουργίας τους..’ Πρέπει να τονιστεί εδώ, ότι πριν από τέσσερα χρόνια, ύστερα από πρωτοβουλία του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης και άλλων φορέων, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο είχε λάβει ομόφωνη απόφαση για λήψη μέτρων προστασίας του μνημείου (μεταξύ των οποίων και η πεζοδρόμηση της Γέφυρας ) η οποία έγινε δεκτή από τον Υπουργό Πολιτισμού με την απόφαση ΥΑ ΥΠΠΟ / ΔΑΒΜΜ/ 68105/3033/12-12-2001.

Το περασμένο καλοκαίρι 2005 και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η εκπόνηση μελέτης αναστήλωσης από το πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, (ύστερα από ανάθεση του υπουργείου Πολιτισμού με εντολή του υφυπουργού κ.Π.Τατούλη), έγινε προσπάθεια να εφαρμοστεί η απόφαση απαγόρευσης της διέλευσης οχημάτων, ώστε να διεξαχθούν οι απαραίτητες έρευνες και εργασίες. Η ενέργεια αυτή απέτυχε λόγω της δράσης μιας οργανωμένης μειοψηφίας και της αντίθεσης εκ μέρους ορισμένων τοπικών παραγόντων που φοβούνται το κακώς εννοούμενο πολιτικό κόστος Όμως, για τις εργασίες αναστήλωσης, όποτε αυτές γίνουν, απαιτείται το ‘κλείσιμο’ της Γέφυρας και την διακοπή της κυκλοφορίας οχημάτων πράγμα που καμία διοικητική και πολιτική αρχή, τοπική ή κεντρική, δεν φαίνεται ικανή να επιβάλει.

Προσφάτως (τέλη Μαρτίου 2005), το θέμα ανακινήθηκε και πάλι ύστερα από κάποιες δηλώσεις του Γ.Γ. της περιφέρειας Ιονίων Νήσων, προς την σωστή κατεύθυνση, οι οποίες όμως – σύμφωνα με δημοσιεύματα εφημερίδων – φαίνεται να ανατρέπονται από εσωτερικές διαφωνίες των τοπικών παραγόντων του κυβερνώντος κόμματος. Κατά συνέπεια η υπόθεση παραμένει σε επικίνδυνη για το μνημείο στασιμότητα

Για τους λόγους αυτούς, κύριε Πρωθυπουργέ σας παρακαλώ όπως, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων σας, επιληφθείτε του σοβαρού αυτού ζητήματος της καταστροφής μιας μοναδικής πολιτιστικής κληρονομιάς και προβείτε, όσον το δυνατόν συντομότερα, στις δέουσες κατά την κρίση σας ενέργειες.
Σας ευχαριστώ θερμά εκ των προτέρων.

Με τιμή

Ηλίας Μπεριάτος
Καθηγητής χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών
Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης
Πρώην Γ.Γ. ΥΠΕΧΩΔΕ

Στοιχεία για επικοινωνία
1)Θάσου 19 , Αθήνα 11257,
τηλ. + fax : 210-8658986, e-mail: beriatos@otenet.gr
2)Βόλος, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης
Τηλ 24210 -74449, e-mail : beriatos@prd.uth.gr