Μήπως οι απαγορεύσεις των social media για τους νέους μάς γυρνούν στη Βικτωριανή Εποχή;

Μια νέα παγκόσμια τάση περιορισμού της πρόσβασης των ανηλίκων στα social media αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από τα όρια της ψηφιακής ελευθερίας και της προστασίας των νέων. Χώρες όπως η Αυστραλία, η Δανία και η Νέα Ζηλανδία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτών των πολιτικών, με προτάσεις που στοχεύουν στην απαγόρευση ή τον αυστηρό έλεγχο της χρήσης πλατφορμών όπως το TikTok, το Instagram και το Snapchat από άτομα κάτω των 15 ή 16 ετών.

Σύμφωνα με τις κυβερνήσεις, οι περιορισμοί αυτοί στοχεύουν στην προστασία των εφήβων από την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, τον εθισμό και την επιδείνωση της ψυχικής υγείας. Ωστόσο, ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες ότι πίσω από την «ασπίδα της ασφάλειας» μπορεί να κρύβεται μια επιστροφή σε συντηρητικά κοινωνικά πρότυπα που θυμίζουν τη Βικτωριανή Εποχή.

Από τον ηθικό έλεγχο του 19ου αιώνα στον ψηφιακό του 21ου

Όπως σημειώνει ο λέκτορας ΜΜΕ και Επικοινωνίας Άλεξ Μπίτι στο The Conversation, οι νέες απαγορεύσεις αντικατοπτρίζουν μια «ηθική στροφή» — μια προσπάθεια επιβολής «καλής συμπεριφοράς» και ελέγχου της νεανικής έκφρασης στο διαδίκτυο.

Όπως οι κοινωνικοί κανόνες της Βικτωριανής εποχής επέβαλλαν σεμνότητα και αυτοσυγκράτηση, έτσι και σήμερα οι πολιτικές «ψηφιακής ευεξίας» προωθούν έναν ιδανικό χρήστη που είναι ήρεμος, πειθαρχημένος και συγκρατημένος. Ο παρορμητικός ή συναισθηματικός νέος χρήστης, αντίθετα, θεωρείται «προβληματικός».

Το ζήτημα της ψυχικής υγείας και τα επιστημονικά κενά

Οι υποστηρικτές των απαγορεύσεων επικαλούνται έρευνες που συνδέουν την υπερβολική χρήση social media με άγχος, κατάθλιψη και μειωμένη ανθεκτικότητα στους εφήβους.

Ωστόσο, πολλοί ερευνητές επισημαίνουν ότι τα δεδομένα είναι αντικρουόμενα. Οι επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαφέρουν ανάλογα με την πλατφόρμα, το περιεχόμενο και το ίδιο το άτομο. Ορισμένες μελέτες, μάλιστα, δείχνουν ότι τα social media μπορούν να λειτουργήσουν θετικά, προσφέροντας χώρο για δημιουργικότητα, έκφραση και κοινωνική σύνδεση.

Οι νέοι ως δημιουργοί, όχι μόνο καταναλωτές

Η συζήτηση γύρω από την «προστασία» των νέων συχνά παραβλέπει το γεγονός ότι οι έφηβοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο ενεργητικά: παράγουν περιεχόμενο, ανταλλάσσουν ιδέες, δημιουργούν κοινότητες. Πλατφόρμες όπως το TikTok και το YouTube έχουν εξελιχθεί σε χώρους εκπαίδευσης και αυτοέκφρασης, όχι μόνο ψυχαγωγίας.

Η υπερβολική ρύθμιση, προειδοποιούν οι ειδικοί, κινδυνεύει να περιορίσει τη φωνή των νέων και να καταστείλει την καινοτομία.

Το πραγματικό πρόβλημα: οι ίδιες οι πλατφόρμες

Αντί να τιμωρούνται οι νέοι χρήστες, ίσως θα έπρεπε να λογοδοτούν οι ίδιες οι πλατφόρμες. Όπως τονίζει ο νομικός Έρικ Γκόλντμαν, η στρατηγική των ηλικιακών περιορισμών λειτουργεί ως «διαχωρισμός και καταστολή» — ρίχνοντας την ευθύνη στους εφήβους, αντί να επιβάλει κανόνες ασφάλειας και διαφάνειας στις εταιρείες τεχνολογίας.

Όπως δεν θα απαγορεύαμε στα παιδιά να παίζουν σε μια παιδική χαρά, αλλά θα απαιτούσαμε αυτή να είναι ασφαλής, έτσι και στο διαδίκτυο η ευθύνη πρέπει να βαραίνει τους ψηφιακούς “οικοδεσπότες”, όχι τους χρήστες.

Πηγή: https://www.in.gr